O Tραμπ «ζυγίζει» μία από τις πιο τολμηρές επιχειρήσεις στην ιστορία των ΗΠΑ για τα πυρηνικά του Ιράν

Ξανά και ξανά, τις τελευταίες δύο ημέρες, ο Ντόναλντ Τραμπ επέστρεψε στο κεντρικό του αφήγημα για την απόφασή του να επιτεθεί στο Ιράν και γιατί το έκανε τώρα. Η Τεχεράνη βρισκόταν στα πρόθυρα να αποκτήσει πυρηνικό όπλο, επιμένει ο Αμερικανός πρόεδρος. Και θα το χρησιμοποιούσε, υποστηρίζει, πρώτα κατά του Ισραήλ και στη συνέχεια εναντίον των ΗΠΑ. «Θα το ενεργοποιούσαν μέσα σε μία ώρα ή μία ημέρα», δήλωσε ο Τραμπ τη Δευτέρα.

Στην πραγματικότητα, ακούγοντάς τον τις τελευταίες ημέρες είναι σαν να ακούς έναν πρόεδρο να συζητά αν θα διατάξει τη «μητέρα των αποστολών» στο Ιράν: να θέσει υπό αμερικανικό έλεγχο ή να καταστρέψει το πυρηνικό υλικό το οποίο πιστεύεται ότι είναι σε μεγάλο βαθμό αποθηκευμένο βαθιά κάτω από ένα βουνό στο Ισφαχάν, αναφέρουν σε δημοσίευμά τους οι New York Times.

Θα ήταν, από κάθε άποψη, μία από τις πιο τολμηρές και επικίνδυνες στρατιωτικές επιχειρήσεις στη σύγχρονη αμερικανική ιστορία, πολύ πιο περίπλοκη και επικίνδυνη από τις επιχειρήσεις κατά του Οσάμα μπιν Λάντεν τις περασμένες δεκαετίες ή τη σύλληψη του Μαδούρο στις αρχές Ιανουαρίου, υποστηρίζει η αμερικανική εφημερίδα και εξηγεί:

Κανείς δεν είναι σίγουρος πού βρίσκεται όλο το αυτό το πυρηνικό υλικό. Εάν τα δοχεία που το περιέχουν τρυπηθούν, το διαφεύγον αέριο θα είναι τόσο τοξικό όσο και ραδιενεργό. Εάν τα δοχεία πλησιάσουν πολύ το ένα στο άλλο, υπάρχει ο κίνδυνος μιας ταχύτατης πυρηνικής αντίδρασης.

Οπως το έθεσε ο ίδιος ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, πριν από λίγες εβδομάδες στο Κογκρέσο, πρόκειται για μια επιχείρηση που θα μπορούσε να ολοκληρωθεί μόνο εάν διαταχθεί ένα σώμα από κομάντος να «πάει και να το πάρει». Ο Τραμπ, από πλευράς του, δήλωσε στους δημοσιογράφους χθες, Τρίτη, ότι οι χερσαίες επιχειρήσεις δεν τον ανησυχούν. «Δεν φοβάμαι πραγματικά αυτό», είπε στους δημοσιογράφους. «Δεν φοβάμαι πραγματικά τίποτα».

Ο Αμερικανός πρόεδρος προφανώς εξετάζει την επιχείρηση, την οποία πριν από λίγες εβδομάδες είχε δηλώσει ότι θα διέταζε μόνο εάν ο στρατός του Ιράν ήταν «τόσο αποδεκατισμένος που δεν θα μπορούσε να πολεμήσει επιτόπου», γράφουν οι ΝΥΤ.

Τη Δευτέρα, απάντησε με ειρωνικό τρόπο σε έναν δημοσιογράφο που τον ρώτησε αν ήταν πλέον έτοιμος γι’ αυτό, λέγοντας πως «αν οποιοσδήποτε πρόεδρος απαντούσε σε αυτές τις ερωτήσεις, δεν θα έπρεπε να είναι πρόεδρος».

Αλλά ο ίδιος ο Τραμπ είναι αυτός που επαναφέρει συχνά πυκνά τη δύσκολη εξίσωση του τερματισμού του πολέμου, χωρίς να έχει λύσει το ζήτημα των πυρηνικών, τονίζει το δημοσίευμα. Ο Μάθιου Μπαν, ειδικός σε θέματα πυρηνικών στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, λέει ότι αν ο Αμερικανός πρόεδρος σταματούσε τώρα «θα άφηνε ένα αποδυναμωμένο αλλά και «πικραμένο» καθεστώς, πιθανώς πιο αποφασισμένο από ποτέ να κατασκευάσει μια πυρηνική βόμβα – έχοντας ακόμη στα χέρια του το υλικό, τον εξοπλισμό και την τεχνογνωσία που απαιτείται για να το κάνει αυτό».

Ετσι, σημειώνουν οι ΝΥΤ, τώρα ένας πρόεδρος που έκανε ελάχιστα για να προετοιμάσει το αμερικανικό κοινό για την επίθεση στο Ιράν ακούγεται σαν να εκδίδει «καθημερινές προειδοποιήσεις» σε περίπτωση που αποφασίσει να κατασχέσει το βασικότερο απόθεμα πυρηνικών της Τεχεράνης. 

Επιστρέφοντας ξανά και ξανά στην πυρηνική απειλή, ο Τραμπ υπερβάλλει για το πόσο γρήγορα μπορεί να μετατραπεί σε όπλο το πυρηνικό υλικό που είναι αποθηκευμένο στο υπέδαφος, λέγοντας σε δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο ότι το Ιράν βρισκόταν σε «απόσταση ενός μήνα» από το να είναι σε θέση να κατασκευάσει πυρηνικό όπλο τον περασμένο Ιούνιο, πριν βομβαρδίσει τρεις πυρηνικές εγκαταστάσεις. (Οι ειδικοί σημειώνουν ότι, ενώ το Ιράν θα μπορούσε να είχε εμπλουτίσει αυτό το καύσιμο για να είναι έτοιμο για βόμβα μέσα σε έναν μήνα, θα χρειαζόταν μήνες, ίσως και έναν χρόνο, για να κατασκευάσει ένα ολοκληρωμένο όπλο).

Στην πραγματικότητα, πριν ξεσπάσει ο νέος πόλεμος στις 28 Φεβρουαρίου, οι περισσότεροι αξιωματούχοι των υπηρεσιών πληροφοριών δήλωσαν ότι έβλεπαν μικρό άμεσο κίνδυνο το Ιράν να εργαστεί μεθοδικά για την κατασκευή βόμβας. Αυτό υπογραμμίστηκε την Τρίτη με την παραίτηση του Τζο Κεντ, διευθυντή του Εθνικού Κέντρου Αντιτρομοκρατίας, ο οποίος υποστήριξε σε μια επιστολή –εξηγώντας την απόφασή του να παραιτηθεί– ότι «το Ιράν δεν αποτελούσε άμεση απειλή για το έθνος μας».

Παράλληλα, αμερικανικοί δορυφόροι και άλλος εξοπλισμός συλλογής πληροφοριών παρακολουθούσαν τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν. Οι αρμόδιες υπηρεσίες δήλωναν με βεβαιότητα ότι θα «έπιαναν» ξεκάθαρα τα ίχνη εάν οι Ιρανοί προσπαθούσαν να ανακτήσουν το καύσιμο από τις βαθιές, υπόγειες σήραγγες και να δρομολογήσουν την κατασκευή βόμβας. 

«Τελευταία γραμμή άμυνας»

Τώρα, όμως, η κατάσταση έχει αλλάξει, υπογραμμίζουν οι ΝΥΤ. Επειτα από 18 ημέρες βομβαρδισμών από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, που εξάλειψαν μεγάλο μέρος της συμβατικής πυραυλικής ικανότητας του Ιράν, το πυρηνικό υλικό είναι μια από τις τελευταίες γραμμές άμυνας της Τεχεράνης.

«Κατά την άποψή τους, το χρειάζονται περισσότερο από ποτέ», δήλωσε χθες, Τρίτη, ο Τζορτζ Πέρκοβιτς, ανώτερος συνεργάτης στο Carnegie Endowment for International Peace. «Και πιθανότατα ήταν έτοιμοι να το προστατεύσουν».

Ο κ. Πέρκοβιτς, συγγραφέας του βιβλίου «Πώς να αξιολογήσετε τις πυρηνικές απειλές στον 21ο αιώνα», δήλωσε ότι με βάση το πόσο καλά φαίνεται να έχουν σχεδιάσει οι Ιρανοί την αντίδρασή τους στην αμερικανική και ισραηλινή επίθεση, οι ΗΠΑ θα πρέπει να υποθέσουν ότι έχουν κάνει το ίδιο για τους χώρους αποθήκευσης των πυρηνικών.

«Οι Ιρανοί καταλαβαίνουν ότι το Ισραήλ και οι ΗΠΑ θέλουν να καταστρέψουν αυτό το υλικό ή να το απομακρύνουν», είπε. «Ετσι, πιθανώς να υπάρχουν πολλά δοχεία-δολώματα. Επομένως, αν και όποτε οι Ειδικές Δυνάμεις κατέβουν εκεί, αντί για καμία εικοσαριά κιβώτια, μπορεί να βρουν εκατοντάδες ή χιλιάδες. (Οι Ιρανοί) θα κάνουν πολλά πράγματα για να ταλαιπωρήσουν όποιον προσπαθήσει να τα αποκτήσει».

Οι Αμερικανοί σχεδιάζουν τέτοιες επιχειρήσεις εδώ και χρόνια, από τότε που δημιούργησαν ειδικές μονάδες για πυρηνικές αποστολές, οι οποίες έχουν εξασκηθεί στην απενεργοποίηση όπλων, στην ανατίναξη φυγοκεντρητών και στη διαχείριση πυρηνικού υλικού.

Οι επιχειρήσεις αυτές καλύπτονται από άκρα μυστικότητα. Επομένως, ακόμη και βασικά ερωτήματα –συμπεριλαμβανομένου του εάν οι Αμερικανού θα ανατινάξουν τα δοχεία με πυρηνικό υλικό ή θα προσπαθήσουν να τα απομακρύνουν από τη χώρα– δεν είναι δυνατόν να απαντηθούν δημόσια.

Πολλοί άγνωστοι παράγοντες

Ομοίως, δεν είναι καθόλου σαφές κατά πόσον οι ΗΠΑ θα δοκιμάσουν μια στοχευμένη και «αθόρυβη» επιχείρηση, όπως εκείνη κατά του Οσάμα Μπιν Λάντεν, ή αν ο Τραμπ θα διατάξει μεγάλη εισροή δυνάμεων προστασίας και κάλυψη από αέρος. Το πιθανότερο είναι οι ΗΠΑ να ελέγξουν διάφορες τοποθεσίες για το υλικό, γράφουν οι ΝΥΤ.

«Αν και ένα τμήμα του βρίσκεται στο Ισφαχάν, θα πρέπει να υποθέσουμε ότι δεν είναι όλο εκεί», υποστηρίζει ο Μάθιου Μπαν. Κάποιο υλικό μπορεί να βρίσκεται σε σήραγγες, σε τοποθεσία που ατύπως αποκαλείται «Ορος Pickaxe». Αλλη ποσότητα των πυρηνικών μπορεί να βρίσκεται στις κατεστραμμένες εγκαταστάσεις εμπλουτισμού στο Φορντό και στη Νατάνζ.

Οι επιπλοκές είναι τόσο μεγάλες ώστε μπορούν να οδηγήσουν την κυβέρνηση Τραμπ στην επανεξέταση της πρότασης του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί τον περασμένο μήνα, κατά τις διαπραγματεύσεις λίγες μέρες πριν από την επίθεση. Το Ιράν, είχε πει, ήταν διατεθειμένο να θέσει μέσω προσμείξεων όλο το πυρηνικό υλικό στην κατοχή του στο επίπεδο που χρησιμοποιείται στους πυρηνικούς αντιδραστήρες, που είναι υπό την επιτήρηση της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας. Δεν θα επέτρεπε όμως την έξοδο του υλικού από τη χώρα – θα έπρεπε να παραμείνει εντός Ιράν, υπό επιτήρηση.

Οι δύο Αμερικανοί διαπραγματευτές, δηλαδή ο Τζάρεντ Κούσνερ, που είναι γαμπρός του Τραμπ, και ο Στιβ Γουίτκοφ, ο ειδικός απεσταλμένος του, απέρριψαν την ιδέα εκείνη, λέγοντας ότι υπό καμία συνθήκη δεν μπορεί το Ιράν να διατηρήσει αποθέματα πυρηνικού καυσίμου. Οι ίδιοι πρόσφεραν μια εναλλακτική: Οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να παρέχουν στο Ιράν διά παντός και δωρεάν ουράνιο χαμηλού εμπλουτισμού, κατάλληλου για αντιδραστήρες παραγωγής ενέργειας, σύμφωνα με δύο πηγές που γνωρίζουν τις διαπραγματεύσεις. Την ιδέα αυτή την απέρριψε, από την πλευρά του, ο κ. Αραγκτσί.

Υπήρξε πρόταση για νέα συνάντηση, αλλά αυτήν την πρόλαβε η αμερικανο-ισραηλινή επίθεση τα ξημερώματα της 28ης Φεβρουαρίου.

Βεβαίως κάποια στιγμή όλοι οι πόλεμοι τελειώνουν. Και σε οποιαδήποτε μελλοντική διαπραγμάτευση για κατάπαυση του πυρός μπορεί να υπάρξει μια ακόμη ευκαιρία να συζητηθεί η τύχη του πυρηνικού υλικού του Ιράν.

Η αμερικανική πρόσβαση στο καύσιμο και πιθανώς η απομάκρυνσή του ή ο υποβιβασμός του σε απλό καύσιμο μπορούν να αποτελέσουν τμήμα τυχόν συμφωνίας.

Προς το παρόν, όμως, δεν υπάρχει ένδειξη ότι οιαδήποτε διέξοδος βρίσκεται αυτή την ώρα υπό πραγματική διαπραγμάτευση, καταλήγουν οι NYT.

Ακολουθήστε το Lykavitos.gr στο Google News
και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις