Όταν τα Στενά του Ορμούζ ανοίξουν ξανά, οι ναυτιλιακές εταιρείες δεν θα επιστρέψουν αμέσως στην κανονικότητα. Θα πρέπει πρώτα να ξεκαθαριστεί ποια δεξαμενόπλοια θα κινηθούν πρώτα, ποια αρχή θα δίνει την άδεια διέλευσης, ποιες διαδρομές θα ακολουθούνται και πώς θα αντιμετωπιστεί ο κίνδυνος ναρκών. Παρότι οι ΗΠΑ και το Ιράν φέρονται να πλησιάζουν σε συμφωνία για την επαναλειτουργία του περάσματος, περίπου 1.500 πλοία παραμένουν εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο εδώ και σχεδόν τρεις μήνες.

Σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times Πριν από τον πόλεμο με το Ιράν, από τα Στενά περνούσε περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου, με περισσότερα από 130 πλοία ημερησίως. Ωστόσο, ακόμη και με συμφωνία, η πλήρης αποκατάσταση της κυκλοφορίας μπορεί να χρειαστεί εβδομάδες ή και μήνες, κάτι που εξηγεί γιατί οι τιμές ενέργειας δεν αναμένεται να υποχωρήσουν γρήγορα.

Οι ναυτικές δυνάμεις των ΗΠΑ, της Βρετανίας, της Γαλλίας και της Γερμανίας θα χρειαστούν χρόνο για να αναπτύξουν ναρκαλιευτικά, ενώ τα ασφάλιστρα πολέμου θα παραμείνουν υψηλά. Επιπλέον, πολλά πλοία χρειάζονται καθαρισμό και τεχνική επανεκκίνηση, καθώς έχουν μείνει ακινητοποιημένα με ολιγομελή πληρώματα.

Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι η επιστροφή στην ομαλότητα μπορεί να απαιτήσει τουλάχιστον 30-45 ημέρες, ενώ η κίνηση ίσως φτάσει αρχικά μόλις στο 40%-50% των κανονικών επιπέδων. Το πιθανότερο σενάριο είναι μια ελεγχόμενη επαναλειτουργία με περιορισμένες διαδρομές, αυξημένα κόστη και μεγάλες καθυστερήσεις.

Ο κίνδυνος των ναρκών

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το ενδεχόμενο πλοία να προσκρούσουν σε θαλάσσιες νάρκες που πιστεύεται ότι έχει τοποθετήσει το Ιράν στα Στενά. Βρετανοί στρατιωτικοί αξιωματούχοι έχουν αναφέρει ότι στις ιρανικές νάρκες περιλαμβάνονται και τύποι που τοποθετούνται στον βυθό και απελευθερώνουν φυσαλίδες αερίου προς την επιφάνεια, προκαλώντας σοβαρές ζημιές στα ύφαλα των πλοίων.

Σύμφωνα με έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, ναυτικές δυνάμεις από ΗΠΑ, Βρετανία, Γαλλία και Γερμανία θα χρειαστούν αρκετές εβδομάδες για να αναπτύξουν ναρκαλιευτικά πλοία. Ο κίνδυνος αυτός αναμένεται να διατηρήσει υψηλά και τα ασφάλιστρα της ναυτιλίας.

Το Ιράν έχει απειλήσει ότι θα ασκήσει πλήρη έλεγχο στα Στενά και πρόσφατα δημιούργησε νέα Ρυθμιστική Αρχή για τη διαχείριση των επιχειρήσεων στην περιοχή.

Τα πλοία, τα οποία συντηρούνται μόνο από περιορισμένα πληρώματα, περίπου 20.000 ναυτικοί συνολικά, θα πρέπει να τεθούν ξανά σε πλήρη λειτουργία.

Παραμένοντας ακινητοποιημένα στα θερμά νερά του Περσικού Κόλπου, πολλά πλοία έχουν καλυφθεί από όστρακα, θαλάσσιους οργανισμούς και φύκια που μπορούν να επηρεάσουν τη ναυσιπλοΐα.

Τα σενάρια

Η Χάπαγκ-Λόιντ, ο πέμπτος μεγαλύτερος όμιλος μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων στον κόσμο, έχει καταφέρει να απομακρύνει μόλις ένα πλοίο από τότε που ξεκίνησε ο αποκλεισμός. Το συγκεκριμένο πλοίο χρειάστηκε εκτεταμένο καθαρισμό, δήλωσε πρόσφατα ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Ρολφ Χάμπεν Γιάνσεν.

«Παρατηρήσαμε επίσης ότι η μέγιστη ταχύτητα που μπορούσε να αναπτύξει ήταν σημαντικά χαμηλότερη από το φυσιολογικό», ανέφερε.

Ο Λάσε Κριστόφερσεν, επικεφαλής της ναυτιλιακής και logistics εταιρείας Wallenius Wilhelmsen, η οποία έχει ένα πλοίο εγκλωβισμένο στον Περσικό Κόλπο, δήλωσε ότι θα χρειαστούν τουλάχιστον 30 έως 45 ημέρες για να επιστρέψει η ναυσιπλοΐα στην περιοχή σε κανονικούς ρυθμούς, και αυτό μόνο αν όλα εξελιχθούν ομαλά.

Οπως εξήγησε, η κατάσταση θα σταθεροποιηθεί μόνο όταν οι ναυτιλιακές εταιρείες αισθανθούν αρκετά ασφαλείς, ώστε όχι μόνο να απομακρύνουν τα πλοία τους από τον Περσικό Κόλπο, αλλά και να τα ξαναστείλουν στην περιοχή.

Οι εταιρείες θα πρέπει να βεβαιωθούν ότι τα πλοία τους δεν κινδυνεύουν από νέα κλιμάκωση της σύγκρουσης. Οι Χούθι άρχισαν να επιτέθενται με drones και πυραύλους στο Ισραήλ το 2023, λίγο μετά την έναρξη του πολέμου στη Γάζα. Παράλληλα επιτέθηκαν και σε πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα. Στην εν λόγω περιοχή καταγράφονται πλέον λιγότερες επιθέσεις, ωστόσο πολλές ναυτιλιακές εξακολουθούν να την αποφεύγουν. «Ο φόβος και μόνο ότι μπορεί να συμβεί ξανά αρκεί για να μη δραστηριοποιούμαστε εκεί», δήλωσε ο Κριστόφερσεν.

Ο Δημήτρης Αμπατζίδης, υπεύθυνος διαχείρισης κινδύνου στη ναυτιλιακή εταιρεία δεδομένων Kpler, εκτίμησε ότι ακόμη κι αν δημιουργηθεί οργανωμένο σύστημα διέλευσης πλοίων, η κίνηση πιθανότατα θα ανακάμψει μόνο στο 40%-50% των φυσιολογικών επιπέδων μέσα σε τρεις έως τέσσερις εβδομάδες.

«Το βασικό ερώτημα για τις ναυτιλιακές αγορές είναι τι θα ακολουθήσει: μια ελεγχόμενη επαναλειτουργία, ένα σύστημα συνοδευόμενων διελεύσεων, περιορισμένη διέλευση ή πραγματική επιστροφή στην κανονικότητα», δήλωσε.

Κατά την εκτίμησή του, το πιθανότερο σενάριο είναι ότι τα πλοία θα μπορούν να περνούν από τα Στενά, αλλά υπό περιορισμούς. Οι διαδρομές θα είναι συγκεκριμένες, το κόστος ασφάλισης λόγω πολεμικού κινδύνου θα παραμείνει υψηλό και οι χρόνοι αναμονής θα είναι μεγαλύτεροι.

Προς το παρόν, πάντως, ορισμένοι στον ναυτιλιακό κλάδο παραμένουν επιφυλακτικοί ως προς τις πιθανότητες επίτευξης συμφωνίας για την επαναλειτουργία των Στενών.

«Μένει να δούμε πότε πραγματικά θα υπογραφεί και θα ολοκληρωθεί η συμφωνία», δήλωσε ο Αμι Ντάνιελ, επικεφαλής της εταιρείας ναυτιλιακών πληροφοριών Windward, επισημαίνοντας τις διαφορές ανάμεσα σε όσα δηλώνουν Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι. Οπως πρόσθεσε, οι εταιρείες ενδέχεται να παραμείνουν επιφυλακτικές ακόμη κι αν ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοινώσει ότι τα Στενά έχουν ανοίξει, σημειώνοντας ότι κάτι ανάλογο «έχει συμβεί ήδη δύο φορές στο παρελθόν».