Στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης παραμένει η υπόθεση των ομολόγων της ExxonMobil που κατείχε ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκος Τσάφος, κατά την περίοδο που υπηρετούσε ως ειδικός σύμβουλος στην Προεδρία της Κυβέρνησης. Μετά τις αποκαλύψεις για τις επενδύσεις συνολικής αποτίμησης περίπου 900.000 δολαρίων που εμφανίζονται στις δηλώσεις περιουσιακής κατάστασης του ίδιου και της συζύγου του, Έιμι Λιν Πόρτερ, η συζήτηση στρέφεται πλέον και στο θεσμικό πλαίσιο που διέπει τους κυβερνητικούς συμβούλους.
Το βασικό ερώτημα αφορά τις υποχρεώσεις που προβλέπει η νομοθεσία για την κατοχή χρηματοοικονομικών προϊόντων, την υποβολή δηλώσεων Πόθεν Έσχες και την αποφυγή ενδεχόμενης σύγκρουσης συμφερόντων. Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν προκύπτει ζήτημα για τον υφυπουργό, επικαλούμενη τις δημόσιες εξηγήσεις που έχει ήδη δώσει.
Τι προβλέπει ο νόμος για τους ειδικούς συμβούλους
Το καθεστώς των ειδικών συμβούλων και των μετακλητών υπαλλήλων ρυθμίζεται, μεταξύ άλλων, από τον Νόμο 4622/2019 για το επιτελικό κράτος. Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα άρθρα 71 και 76, που περιλαμβάνουν διατάξεις για τη σύγκρουση συμφερόντων, τα ασυμβίβαστα και τις υποχρεώσεις των προσώπων που υπηρετούν σε κυβερνητικές θέσεις.
Η νομοθεσία δεν προβλέπει γενική απαγόρευση κατοχής εταιρικών ομολόγων από ειδικούς συμβούλους. Ωστόσο, προβλέπει κανόνες για την αποφυγή καταστάσεων στις οποίες προσωπικά οικονομικά συμφέροντα ενδέχεται να επηρεάσουν την αμερόληπτη άσκηση υπηρεσιακών καθηκόντων. Η εφαρμογή των διατάξεων εξαρτάται από την ακριβή υπηρεσιακή ιδιότητα και τις συγκεκριμένες αρμοδιότητες κάθε προσώπου.
Η σύγκρουση συμφερόντων και οι υποχρεώσεις αποχής
Σύμφωνα με το άρθρο 71 του Νόμου 4622/2019, η σύγκρουση συμφερόντων συνδέεται με καταστάσεις στις οποίες ιδιωτικά συμφέροντα μπορούν να επηρεάσουν την αντικειμενική άσκηση δημόσιων καθηκόντων. Στην αξιολόγηση τέτοιων περιπτώσεων μπορεί να έχουν σημασία οικονομικά συμφέροντα του ίδιου του προσώπου ή συνδεδεμένων με αυτό προσώπων, ανάλογα με το εφαρμοστέο καθεστώς.
Για τους ειδικούς συμβούλους, το άρθρο 76 προβλέπει σχετικές υποχρεώσεις και παραπομπές στους κανόνες αποφυγής σύγκρουσης συμφερόντων. Συνεπώς, το κρίσιμο ζήτημα δεν περιορίζεται στην κατοχή μιας επένδυσης, αλλά αφορά και το κατά πόσον ο κάτοχός της συμμετείχε σε συγκεκριμένες υπηρεσιακές διαδικασίες που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν σύγκρουση συμφερόντων.
Πότε αγοράστηκαν και πότε πωλήθηκαν τα ομόλογα
Ο Νίκος Τσάφος έχει δηλώσει ότι απέκτησε τα ομόλογα της ExxonMobil τον Μάιο του 2017, αρκετά χρόνια πριν αναλάβει κυβερνητικά καθήκοντα. Τον Ιούνιο του 2022 τοποθετήθηκε ειδικός σύμβουλος για ενεργειακά θέματα στην Προεδρία της Κυβέρνησης, ενώ τον Μάρτιο του 2025 ανέλαβε καθήκοντα υφυπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Σύμφωνα με τις εξηγήσεις του, η αξία των συγκεκριμένων ομολόγων κατά την ανάληψη των υπουργικών καθηκόντων του ανερχόταν περίπου στις 11.600 δολάρια και η πώλησή τους πραγματοποιήθηκε λίγες ημέρες αργότερα. Ο ίδιος έχει επισημάνει ότι επρόκειτο για ομόλογα και όχι μετοχές της αμερικανικής ενεργειακής εταιρείας.
Τι ισχύει για το Πόθεν Έσχες και τις επενδύσεις της συζύγου του
Ο Νόμος 5026/2023 προβλέπει υποχρεώσεις υποβολής δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης για συγκεκριμένες κατηγορίες κυβερνητικών στελεχών και ειδικών συμβούλων. Στις δηλώσεις καταγράφονται τα προβλεπόμενα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία, συμπεριλαμβανομένων επενδυτικών προϊόντων.
Σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία για τη χρήση του 2024, το χαρτοφυλάκιο του υφυπουργού αποτιμάται περίπου στις 500.000 δολάρια, ενώ η σύζυγός του εμφανίζει επενδύσεις περίπου 400.000 δολαρίων, κυρίως σε αμοιβαία κεφάλαια. Δεν έχει τεκμηριωθεί από τα διαθέσιμα στοιχεία ότι η ίδια κατείχε απευθείας ομόλογα της ExxonMobil ή ότι οι επενδύσεις της συνιστούν παρατυπία.
Η κυβερνητική απάντηση και τα ερωτήματα της αντιπολίτευσης
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης έχει απορρίψει το ενδεχόμενο να υπάρχει ζήτημα με τον υφυπουργό, παραπέμποντας στις εξηγήσεις του και στις δηλώσεις περιουσιακής κατάστασης. Αντίθετα, το ΠΑΣΟΚ ζητά πρόσθετες διευκρινίσεις, εστιάζοντας στην περίοδο κατά την οποία ο Νίκος Τσάφος υπηρετούσε ως σύμβουλος για ενεργειακά θέματα.
Για την πληρέστερη αποσαφήνιση της υπόθεσης, κρίσιμα στοιχεία αποτελούν οι ακριβείς υπηρεσιακές αρμοδιότητες εκείνης της περιόδου, η ενδεχόμενη συμμετοχή του σε υποθέσεις που αφορούσαν την ExxonMobil και η εφαρμογή των προβλεπόμενων διαδικασιών αποφυγής σύγκρουσης συμφερόντων.
Μέχρι στιγμής, από τα δημοσιοποιημένα στοιχεία δεν προκύπτει διαπιστωμένη παράνομη πράξη. Η κατοχή εταιρικών ομολόγων δεν συνιστά αυτομάτως παράβαση, ενώ οποιαδήποτε νομική αξιολόγηση προϋποθέτει εξέταση των συγκεκριμένων πραγματικών περιστατικών και των διατάξεων που ίσχυαν κατά τον χρόνο άσκησης των καθηκόντων του.
Συνάντηση Ανδρουλάκη με ανθρώπους του πολιτισμού – Τα ζητήματα που συζητήθηκαν
Πιερρακάκης: Η Ελλάδα μπορεί να πρωταγωνιστήσει στην Τεχνητή Νοημοσύνη, κλειδί η πλήρης ψηφιοποίηση του κράτους
Ακολουθήστε το Lykavitos.gr στο Google News
και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις