Ένα μικρό μέχρι σήμερα άγνωστο πτηνό της Ιουρασικής περιόδου ανακαλύφθηκε από παλαιοντολόγους στην Κίνα. Η κοντή ουρά του πτηνού προσφέρει νέα στοιχεία για το πώς τα πρώτα πουλιά αντικατέστησαν τις μακριές «δεινοσαυρικές» ουρές τους με το συμπαγές οστό της ουράς που βοηθά τα σύγχρονα πτηνά να πετούν.

Τα σημερινά πτηνά είναι μοναδικά μεταξύ των σπονδυλωτών καθώς διαθέτουν κοντή ουρά που καταλήγει σε ένα συγχωνευμένο οστέινο τμήμα, γνωστό ως πυγόστυλο, το οποίο συγκρατεί τα φτερά της ουράς σε σχήμα βεντάλιας και είναι απαραίτητο για την πτήση. 

Αντίθετα οι δεινόσαυροι που η κρατούσα θεωρία αναφέρει ως προγόνους των σημερινών πτηνών είχαν μακριές οστέινες ουρές με δεκάδες σπονδύλους.

Το πώς και πότε πραγματοποιήθηκε αυτή η εξελικτική μετάβαση παραμένει δύσκολο να προσδιοριστεί κυρίως επειδή υπάρχουν ελάχιστα απολιθώματα που καταγράφουν ενδιάμεσα εξελικτικά στάδια. 

Το νέο είδος που ονομάστηκε Zhengheornis buyu, φαίνεται να αποτελεί έναν από αυτούς τους «χαμένους κρίκους».

«Επειδή τα πτηνά με μακριά και με κοντή ουρά εμφανίστηκαν σχεδόν ταυτόχρονα στα πρώτα απολιθώματα χωρίς σαφείς ενδιάμεσες μορφές οι εξελικτικοί βιολόγοι υποστήριζαν επί μακρόν ότι ένα μεταβατικό είδος με κοντύτερη αλλά πλήρως ασυγχώνευτη οστέινη ουρά ήταν βιολογικά απίθανο και πιθανότατα δεν υπήρξε ποτέ», είπε ο παλαιοντολόγος Δρ. Ζονγκχέ Ζου από το Ινστιτούτο Παλαιοντολογίας Σπονδυλωτών και Παλαιοανθρωπολογίας της Κινεζικής Ακαδημίας Επιστημών.

Η ανακάλυψη

Το πρότυπο απολίθωμα του Zhengheornis buyu ανακαλύφθηκε το 2024 στον σχηματισμό Nanyuan, κοντά στο χωριό Yangyuan στην επαρχία Fujian της Κίνας. 

Το απολίθωμα χρονολογείται πριν από 148 έως 150 εκατομμύρια χρόνια, στο τέλος της Ιουρασικής περιόδου όταν τα πρώτα πτηνά άρχιζαν να διαφοροποιούνται εξελικτικά. Πρόκειται για το τέταρτο είδος πτηνού που έχει εντοπιστεί στη λεγόμενη πανίδα Zhenghe μαζί με τα Fujianvenator, Baminornis και ένα ακόμη ατελές απολίθωμα που αντιπροσωπεύεται μόνο από ένα διχαλωτό οστό.

Με βάση το μήκος και την περίμετρο του μηριαίου οστού, οι ερευνητές εκτιμούν ότι το ζώο ζύγιζε από 74 έως 163 γραμμάρια γεγονός που το καθιστά μικρότερο ακόμη και από το δείγμα του Archaeopteryx που μέχρι σήμερα θεωρούνταν το μικρότερο γνωστό. 

«Το πρότυπο απολίθωμα του Zhengheornis buyu είναι από όσο γνωρίζουμε το μικρότερο ενήλικο άτομο μεταξύ των μη πυγοστυλιαίων θηρόποδων που έχει βρεθεί μέχρι σήμερα», αναφέρουν οι ερευνητές.