Τα ψάρια αποτελούν βασικό συστατικό μιας ισορροπημένης διατροφής. Τα ψάρια έχουν υψηλή περιεκτικότητά τους σε πρωτεΐνες, ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, βιταμίνες και μέταλλα. Όμως, νέα μελέτη υποδεικνύει ότι δεν συνδέονται όλα τα είδη ψαριών με τα ίδια οφέλη για την υγεία. Τα αποτελέσματα ανέδειξαν ενδιαφέρουσες διαφοροποιήσεις, με ορισμένες κατηγορίες ψαριών να συνδέονται με χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από συγκεκριμένες αιτίες.
Η τακτική κατανάλωσή τους έχει συνδεθεί με οφέλη για την καρδιαγγειακή υγεία και τη λειτουργία του εγκεφάλου. Ωστόσο, φαίνεται πως δεν έχουν όλα τα είδη ψαριών την ίδια σχέση με την υγεία μας. Νέα επιστημονική μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό The Journal of Nutrition, εξέτασε κατά πόσο η κατανάλωση διαφορετικών ψαριών και θαλασσινών σχετίζεται με τον κίνδυνο θνησιμότητας.
Οι ερευνητές επικεντρώθηκαν τόσο στα ψάρια που είναι πλούσια σε ωμέγα-3 λιπαρά οξέα όσο και στα ανάλατα ψάρια και οστρακοειδή, αναλύοντας δεδομένα από περισσότερους από 90.000 ενήλικες στην Ιαπωνία.
Τα αποτελέσματα παρουσίασαν ενδιαφέρουσες διαφοροποιήσεις, καθώς οι συσχετίσεις δεν ήταν ίδιες για άνδρες και γυναίκες, ούτε για όλες τις αιτίες θανάτου.
Πώς διεξήχθη η έρευνα
Για να διερευνήσουν τη σχέση ανάμεσα στην κατανάλωση διαφορετικών ειδών ψαριών και τον κίνδυνο θνησιμότητας, οι ερευνητές αξιοποίησαν δεδομένα από την Προοπτική Μελέτη του Κέντρου Δημόσιας Υγείας της Ιαπωνίας (Japan Public Health Center-based Prospective Study), ένα μεγάλο ερευνητικό πρόγραμμα που παρακολουθεί την υγεία ενηλίκων στην Ιαπωνία.
Στην ανάλυση συμπεριλήφθηκαν περισσότεροι από 90.000 ενήλικες, οι οποίοι συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια διατροφής κατά την περίοδο 1995-1998. Μέσω αυτών καταγράφηκαν οι διατροφικές τους συνήθειες κατά τη διάρκεια του προηγούμενου έτους, με βάση τη συχνότητα κατανάλωσης και τη συνήθη ποσότητα κάθε τροφίμου.
Το ερωτηματολόγιο περιλάμβανε συνολικά 138 είδη τροφίμων και ποτών, μεταξύ των οποίων 19 διαφορετικά είδη ψαριών και θαλασσινών, όπως σολομός, τόνος σε κονσέρβα, σαρδέλες και παστά ψάρια.
Για τις ανάγκες της μελέτης, οι επιστήμονες διαχώρισαν τα ψάρια σε δύο βασικές κατηγορίες: τέσσερα είδη αλατισμένων ψαριών και 15 είδη ανάλατων ψαριών και θαλασσινών. Από τη δεύτερη κατηγορία ξεχώρισαν επιπλέον τα ψάρια που είναι πλούσια σε ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, όπως ο σολομός, η πέστροφα, η τσιπούρα, το σαυρίδι, οι σαρδέλες και το χέλι.
Έπειτα, παρακολούθησαν την κατάσταση της υγείας των συμμετεχόντων για αρκετά χρόνια, εξετάζοντας τη συνολική θνησιμότητα, δηλαδή τους θανάτους από κάθε αιτία, αλλά και τους θανάτους που οφείλονταν σε συγκεκριμένες παθήσεις.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις εγκεφαλοαγγειακές παθήσεις, δηλαδή στις διαταραχές που επηρεάζουν την κυκλοφορία του αίματος στον εγκέφαλο. Σε αυτές περιλαμβάνονται το εγκεφαλικό επεισόδιο, τα ανευρύσματα και οι αγγειακές δυσπλασίες.
Με αυτόν τον τρόπο, οι ερευνητές επιχείρησαν να διαπιστώσουν αν η συχνότητα και το είδος των ψαριών που καταναλώνει κάποιος σχετίζονται με διαφορετικά αποτελέσματα για την υγεία και τη μακροζωία.
Τι έδειξε η έρευνα για την κατανάλωση ψαριών και τη θνησιμότητα
Η ανάλυση των δεδομένων από 90.944 ενήλικες στην Ιαπωνία έφερε στο φως ενδιαφέρουσες συσχετίσεις ανάμεσα στην κατανάλωση ψαριών και τον κίνδυνο θνησιμότητας. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η μέτρια κατανάλωση ψαριών και οστρακοειδών συνδεόταν με χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από κάθε αιτία στις γυναίκες. Όμως, τα ευρήματα διαφοροποιούνταν ανάλογα με το είδος των ψαριών, το φύλο και την αιτία θανάτου.
Ειδικότερα:
Στις γυναίκες, η αυξημένη κατανάλωση ψαριών πλούσιων σε ωμέγα-3 λιπαρά οξέα συσχετίστηκε με χαμηλότερη θνησιμότητα τόσο συνολικά όσο και από εγκεφαλοαγγειακές παθήσεις.
Στους άνδρες, αντίστοιχα, η υψηλότερη κατανάλωση ανάλατων ψαριών και οστρακοειδών συνδέθηκε με χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από εγκεφαλοαγγειακές παθήσεις.
Με άλλα λόγια, η μελέτη υποδεικνύει ότι η σχέση ανάμεσα στην κατανάλωση ψαριών και τη μακροζωία ενδέχεται να μην είναι ίδια για όλους, αλλά να εξαρτάται από τις διατροφικές επιλογές και το φύλο.
Γιατί παρατηρήθηκαν διαφορετικά αποτελέσματα σε άνδρες και γυναίκες
Οι επιστήμονες δεν κατάφεραν να προσδιορίσουν με σαφήνεια τους λόγους πίσω από αυτές τις διαφοροποιήσεις. Εκτιμούν, ωστόσο, ότι ενδεχομένως να σχετίζονται με διαφορετικές συνήθειες καπνίσματος και κατανάλωσης αλκοόλ μεταξύ ανδρών και γυναικών. Παρ’ όλα αυτά, η ανάλυση δεν επιβεβαίωσε ότι οι συγκεκριμένοι παράγοντες εξηγούν τις διαφορές.
Τι πρέπει να γνωρίζουμε για τους περιορισμούς
Παρά το ενδιαφέρον των ευρημάτων, υπάρχουν ορισμένοι περιορισμοί που πρέπει να ληφθούν υπόψη. Η διατροφική πρόσληψη των συμμετεχόντων καταγράφηκε μόνο μία φορά, επομένως δεν ήταν δυνατό να αποτυπωθούν πιθανές αλλαγές στις διατροφικές τους συνήθειες κατά τη διάρκεια της πολυετούς παρακολούθησης.
Επίσης, παρότι οι ερευνητές έλαβαν υπόψη διάφορους παράγοντες που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τα αποτελέσματα, δεν αποκλείεται να υπήρχαν και άλλες μεταβλητές που δεν καταγράφηκαν και επηρέασαν τις συσχετίσεις.
Επομένως, τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν ότι η κατανάλωση συγκεκριμένων ψαριών μειώνει άμεσα τον κίνδυνο θανάτου, αλλά προσθέτουν νέα δεδομένα στην έρευνα για τη σχέση διατροφής και μακροζωίας.