Πέμπτη
11 Αυγούστου 2022

Guardian: Αλλάζει η στάση του Βρετανικού Μουσείου για τα μάρμαρα του Παρθενώνα;

Πολιτισμός

Η αλλαγή της στάσης του κοινού αναφορικά με τα μάρμαρα του Παρθενώνα που εκτίθενται στο Βρετανικό Μουσείο έχει κάνει πιο δύσκολο να αγνοηθούν τα ζητήματα του επαναπατρισμού και της αποαποικιοποίησης, τονίζει ο Guardian.

«Κλεμμένα;», «Λεηλατημένα από τους Βρετανούς», «Το κλέψατε σαν τα μάρμαρα του Παρθενώνα;». Μια ματιά στα κανάλια κοινωνικής δικτύωσης του Βρετανικού Μουσείου δείχνει γιατί, όσον αφορά στα επί μακρόν αμφισβητούμενα γλυπτά της Ακρόπολης, το μουσείο είναι πρόθυμο να «αλλάξει τους όρους της συζήτησης».

Αυτά ήταν τα λόγια που χρησιμοποίησε αυτή την εβδομάδα ο αναπληρωτής διευθυντής του μουσείου, Τζόναθαν Ουίλιαμς, καλώντας σε μια νέα «θετική συνεργασία» με την Ελλάδα για τα μάρμαρα.

Τα γλυπτά του Παρθενώνα εκτίθενται στο μουσείο του Λονδίνου από το 1832, με την Ελλάδα έκτοτε να ζητά κατ'επανάληψη την επιστροφή τους, αφήνοντας τις δύο χώρες σε αδιέξοδο. Είναι πλέον καιρός «να κάνουμε κάτι διαφορετικό ποιοτικά», είπε ο Ουίλιαμς στους Sunday Times.

Η πρόταση του Βρετανικού Μουσείου για «συμφωνία» με την Ελλάδα δείχνει αλλαγή στάσης

Τι μπορεί, όμως, να είναι αυτό; Δεδομένων των πρόσφατων σχολίων του προέδρου, Τζορτζ Όσμπορν, ότι πρέπει να γίνει «μια συμφωνία» με την Ελλάδα, το μουσείο φάνηκε να υποδεικνύει μια αλλαγή της στάσης του για τα μάρμαρα. Είναι, λοιπόν, πιθανό να δούμε σύντομα τα μάρμαρα να εκτίθενται στην Αθήνα ή ίσως ακόμη και να επιστρέφονται οριστικά στην Ελλάδα;

Όχι ακριβώς, λέει ο Guardian. Αποκαλύπτοντας κάποιες από τις λεπτομέρειες της προτεινόμενης συνεργασίας, το Βρετανικό Μουσείο ήταν ξεκάθαρο: «Θα δανείσουμε τα γλυπτά, όπως κάνουμε με πολλά άλλα έργα, σε όσους επιθυμούν να τα εκθέσουν… με την προϋπόθεση ότι θα τα φροντίσουν και θα τα επιστρέψουν».

Ομοίως, τα σχόλια του Μπόρις Τζόνσον ότι η επιστροφή των μαρμάρων ήταν υπόθεση του Βρετανικού Μουσείου ερμηνεύτηκαν ευρέως ως υποχώρηση της στάσης του Ηνωμένου Βασιλείου αναφορικά με τον επαναπατρισμό. Η κυβέρνηση τώρα επιμένει ότι ο πρώην πρωθυπουργός αναφερόταν μόνο σε δανεισμό -και ότι εξακολουθεί να υφίσταται η νομική απαγόρευση προς το μουσείο να δώσει οτιδήποτε πίσω.

Το μουσείο μπορεί να έχει δίκιο όταν υποστηρίζει ότι το ζήτημα της νόμιμης ιδιοκτησίας δεν είναι το παν -«το κοινό απογοητεύεται όταν οι συνομιλίες περιορίζονται σε ένα νομικό πλαίσιο αντιδικίας»- αλλά αυστηρά σε αυτό το σημείο, φαίνεται πως τίποτα δεν έχει αλλάξει.

«Ξέρουν πως το παιχνίδι για τα μάρμαρα του Παρθενώνα έχει τελειώσει»

Υπάρχουν, ωστόσο, κάποιοι που αμφισβητούν για πόσο θα μπορεί το μουσείο να διατηρήσει αυτή τη γραμμή. «Όλα αυτά είναι ενδείξεις ότι ξέρουν ότι το παιχνίδι έχει τελειώσει», λέει ο Νταν Χικς, καθηγητής σύγχρονης αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, ο οποίος επίσης επικαλείται σχόλια του διευθυντή V&A, Tristram Hunt, ότι οι νόμοι που απαγορεύουν στα μουσεία να επιστρέφουν αντικείμενα θα πρέπει να επανεξεταστούν.

«Αυτό που συμβαίνει, νομίζω, είναι μια θεμελιώδης αλλαγή στη θέση του κοινού, των ενδιαφερομένων και των κοινοτήτων που λειτουργούν ως μουσεία. Αυτή η ιδέα ενός καλοπροαίρετου πολιτιστικού ιδρύματος που μοιράζεται είναι εντελώς αβάσιμη τώρα, εάν δεν υποστηριχθεί από την επιστροφή κλεμμένων αγαθών. Υπάρχει μια μεγάλη αλλαγή στην κοινή γνώμη διεθνώς».

Ο Χικς υπήρξε από τους βασικούς επικριτές του Βρετανικού Μουσείου και άλλων ιδρυμάτων σχετικά με τα «μπρούντζινα του Μπενίν», το νομικό καθεστώς των οποίων, σε αντίθεση με τα μάρμαρα, είναι σε μεγάλο βαθμό αδιαμφισβήτητο. Το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης την περασμένη εβδομάδα έγινε το τελευταίο σε ένα κύμα ιδρυμάτων και κυβερνήσεων που συμφώνησαν να επιστρέψουν τα έργα τέχνης, αναγνωρίζοντας ότι οι θησαυροί κλάπηκαν από την πόλη του Μπενίν από βρετανικές δυνάμεις το 1897. Μέχρι στιγμής, το Βρετανικό Μουσείο συνεχίζει να αντιστέκεται στις εκκλήσεις να επιστρέψουν τα 900 αντικείμενα του Μπενίν που κατέχει, μιλώντας μόνο για «πρωτοβουλίες έρευνας και πολιτιστικής ανταλλαγής» με «ενδιαφερομένους και εταίρους» στη Νιγηρία.

Μικρά και μεγάλα μουσεία αντιμετωπίζουν αυτά τα ζητήματα εδώ και δεκαετίες, λέει η Tehmina Goskar, επιμελήτρια και συνεργάτης της Ένωσης Μουσείων, η οποία μέχρι πρόσφατα συμμετείχε στην επιτροπή δεοντολογίας και αποαποικιοποίησης. «Λόγω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, περισσότεροι άνθρωποι μιλούν για αυτό, αλλά όσον αφορά τον τομέα, υπάρχει ένα ζήτημα εδώ και πολύ καιρό. Απλώς δεν έχει προχωρήσει αρκετά γρήγορα για να γίνει κάτι γι'αυτό».

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εντείνουν την πίεση προς τα μουσεία

Ωστόσο, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η αυξημένη ενασχόληση με το ζήτημα από τις κοινότητες της διασποράς και η αντιρατσιστική εκστρατεία Black Lives Matter έχουν κάνει πιο δύσκολο να αγνοηθούν τα ζητήματα του επαναπατρισμού και της αποαποικιοποίησης, σημειώνει η Goskar. Σχεδόν το 60% των Βρετανών πιστεύει πλέον ότι τα μάρμαρα του Παρθενώνα ανήκουν στην Ελλάδα, ενώ μόνο το 18% να πιστεύει ότι πρέπει να μείνουν στο Λονδίνο.

Υπάρχουν πολλοί στον τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς που συμμερίζονται τη φιλοδοξία του Βρετανικού Μουσείου να είναι «ένα μουσείο του κόσμου, για τον κόσμο». Ανάμεσά τους είναι ο αρχαιολόγος Μάικ Πιτς, ο οποίος λέει ότι η συζήτηση για τα μάρμαρα έχει γίνει «περισσότερο για την πολιτική και τη λασπολογία παρά οτιδήποτε άλλο… Είναι πολύ πιο χρήσιμο να σκεφτόμαστε το παρόν και το μέλλον, παρά το τι συνέβη στο παρελθόν.

«Αυτό δεν σημαίνει ότι τίποτα δεν πρέπει να επιστραφεί ποτέ. Αλλά νομίζω ότι χρειαζόμαστε μια … ευρύτερη συζήτηση αντί για μερικές, απλοϊκές εκπροσωπήσεεις.

Όσον αφορά σε έναν πιθανό τρόπο επίλυσης, λέει ο Πιτς, «το Βρετανικό Μουσείο λέει ότι ευχαρίστως να δανείσουμε υλικό και δεν φαίνεται να θέτουν κανένα είδος περιορισμού για το πόσο μπορεί να διαρκέσει αυτός ο δανεισμός. Έτσι μπορεί κανείς να φανταστεί ότι κάποιο πραγματικά σημαντικό μέρος της συλλογής του Παρθενώνα θα μπορούσε να καταλήξει αποτελεσματικά σε μόνιμη έκθεση στην Αθήνα. Αλλά ως δάνειο».

Ακολουθήστε το Lykavitos.gr στο Google News
και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις


Διαβάστε ακόμη

Πέθανε η συγγραφέας Αγγελική Βαρελλά

Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 92 ετών η συγγραφέας παιδικής λογοτεχνίας, Αγγελική Βαρελλά. Η Αγγελική Βαρελλά γεννήθηκε το 1930 στη Θεσσαλονίκη, μεγάλωσε στην Αθήνα και σπούδασε στη Φ...