Ισραήλ: Το πολιτικό αδιέξοδο που μπορεί να κρατήσει τον Νετανιάχου στην εξουσία - Οι δύσκολες ισορροπίες και η επόμενη μέρα

Αντιμέτωπο με μια νέα περίοδο πολιτικής αβεβαιότητας βρίσκεται το Ισραήλ μετά τις εκλογές της Τρίτης (27/10), καθώς τόσο ο Μπενιαμίν Νετανιάχου όσο και ο βασικός αντίπαλός του, Γκάντι Άιζενκοτ, αδυνατούν να εξασφαλίσουν την απαιτούμενη κοινοβουλευτική πλειοψηφία για τον σχηματισμό κυβέρνησης.

Με καταμετρημένο περίπου το 86% των ψήφων, οι προβολές των ισραηλινών τηλεοπτικών δικτύων έδιναν 53 έδρες στον συνασπισμό δεξιών, ακροδεξιών και υπερορθόδοξων κομμάτων του Νετανιάχου, έναντι 48 των κομμάτων που στηρίζουν τον Άιζενκοτ. Τα αραβικά κόμματα εμφανίζονταν να εξασφαλίζουν συνολικά 19 έδρες.

Παρότι οι πολιτικές δυνάμεις που αντιτίθενται στον Νετανιάχου συγκεντρώνουν αθροιστικά 67 έδρες, οι μεταξύ τους διαφορές καθιστούν εξαιρετικά δύσκολη τη συγκρότηση κοινής κυβέρνησης.

Όπως επισημαίνει η βρετανική εφημερίδα The Independent, η υπέρβαση του αδιεξόδου προϋποθέτει ότι τουλάχιστον μία πολιτική δύναμη θα αναθεωρήσει βασικές προεκλογικές δεσμεύσεις της.

Η ανάλυση παρουσιάζει τέσσερις πιθανές εξελίξεις, από μια κυβέρνηση εθνικής ενότητας μέχρι τη διεξαγωγή νέων εκλογών, με τον Νετανιάχου να διατηρεί στο μεταξύ την πρωθυπουργία.

1. Κυβέρνηση εθνικής ενότητας Νετανιάχου – Άιζενκοτ

Το πρώτο σενάριο προβλέπει συνεργασία ανάμεσα στο Likud του Νετανιάχου και το κεντρώο Yashar του Άιζενκοτ, με στόχο τη δημιουργία μιας ευρείας κυβέρνησης εθνικής ενότητας.

Ωστόσο, πρόκειται για επιλογή που προσκρούει στις προεκλογικές δεσμεύσεις του Άιζενκοτ, ο οποίος είχε θέσει ως κεντρικό στόχο της εκστρατείας του την απομάκρυνση του Νετανιάχου από την εξουσία.

Μάλιστα, μετά τις εκλογές κάλεσε τον απερχόμενο πρωθυπουργό να «ανακοινώσει σήμερα την αποχώρησή του από την πολιτική ζωή», επικρίνοντας την «κουλτούρα ψεύδους» και τη «διχόνοια και την υποκίνηση μίσους».

Για να καταστεί εφικτή μια τέτοια συνεργασία, ο Νετανιάχου πιθανότατα θα έπρεπε να εγκαταλείψει τους ακροδεξιούς και υπερορθόδοξους κυβερνητικούς εταίρους του.

Ο ίδιος, πάντως, έστειλε διαφορετικό μήνυμα κατά την ομιλία του στα γραφεία του Likud, ζητώντας τον σχηματισμό «μιας ισχυρής, δεξιάς εθνικής κυβέρνησης».

Σύμφωνα με το Axios, ο πρόεδρος του Ισραήλ θα μπορούσε να επιχειρήσει να φέρει τους δύο πολιτικούς ηγέτες στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Ένας παράγοντας που ενδέχεται να μεταβάλει τους πολιτικούς υπολογισμούς είναι μια νέα στρατιωτική κλιμάκωση με το Ιράν, η οποία θα μπορούσε να δημιουργήσει πιέσεις για σχηματισμό κυβέρνησης έκτακτης ανάγκης.

Πριν από τις εκλογές, ισραηλινά και αμερικανικά μέσα ενημέρωσης είχαν αναφερθεί σε συζητήσεις για νέα πλήγματα κατά ιρανικών στόχων, με πιθανή συμμετοχή των ΗΠΑ.

2. Κυβέρνηση Άιζενκοτ με τη στήριξη των αραβικών κομμάτων

Το δεύτερο σενάριο προϋποθέτει μια πολιτικά δύσκολη συνεργασία του αντιπολιτευτικού στρατοπέδου με τα αραβικά κόμματα, τα οποία αναδεικνύονται σε σημαντικό παράγοντα των μετεκλογικών εξελίξεων.

Η αυξημένη προσέλευση των Αράβων πολιτών του Ισραήλ συνέβαλε στην ενίσχυση της κοινοβουλευτικής τους εκπροσώπησης. Η συνολική συμμετοχή στις εκλογές έφθασε το 77,7%, στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων δύο και πλέον δεκαετιών.

Σύμφωνα με τις προσωρινές προβολές, η Ενωμένη Αραβική Λίστα (Ra'am) εξασφαλίζει περίπου επτά έδρες και η Κοινή Λίστα άλλες 12.

Ο επικεφαλής της Ra'am, Μανσούρ Αμπάς, εμφανίζεται θετικός στο ενδεχόμενο συμμετοχής σε κυβέρνηση της αντιπολίτευσης, ενώ εκπρόσωποι της Κοινής Λίστας δηλώνουν διατεθειμένοι να προσφέρουν κοινοβουλευτική στήριξη χωρίς να αναλάβουν υπουργικά αξιώματα.

Ο Γιούσεφ Τζαμπαρίν, επικεφαλής της Κοινής Λίστας, εξήγησε στο Γαλλικό Πρακτορείο ότι το κόμμα του δεν θεωρεί εφικτή τη συμμετοχή του σε κυβερνητικό συνασπισμό υπό τις σημερινές συνθήκες, κυρίως λόγω της κατάστασης στη Γάζα και την κατεχόμενη Δυτική Όχθη.

Δεν απέκλεισε, ωστόσο, τη στήριξη μιας εναλλακτικής κυβέρνησης με στόχο την απομάκρυνση του Νετανιάχου.

Το βασικό εμπόδιο είναι ότι ο Άιζενκοτ και οι περισσότεροι ηγέτες των εβραϊκών κομμάτων της αντιπολίτευσης έχουν απορρίψει μια κυβερνητική συνεργασία που θα εξαρτάται από τα αραβικά κόμματα.

Εξαίρεση αποτελεί ο Γιαΐρ Γκολάν, επικεφαλής των Δημοκρατών, ο οποίος έχει ταχθεί δημόσια υπέρ της συνεργασίας.

Ακόμη και αν επιτευχθεί συμφωνία, οι βαθιές διαφωνίες για τη Γάζα και τη Δυτική Όχθη θα μπορούσαν να δοκιμάσουν τη συνοχή της κυβέρνησης.

Αξίζει να σημειωθεί ότι μόλις μία φορά, το 2021, ανεξάρτητο αραβικό κόμμα συμμετείχε επισήμως σε κυβερνητικό συνασπισμό στο Ισραήλ.

3. Προσέγγιση Νετανιάχου με δεξιά κόμματα της αντιπολίτευσης

Μια τρίτη δυνατότητα είναι ο Νετανιάχου να επιχειρήσει να προσελκύσει δεξιές πολιτικές δυνάμεις που σήμερα ανήκουν στο αντίπαλο στρατόπεδο.

Στο επίκεντρο βρίσκονται ο πρώην πρωθυπουργός Ναφτάλι Μπένετ, συμπρόεδρος της συμμαχίας Beyachad, και ο Αβίγκντορ Λίμπερμαν, επικεφαλής του Yisrael Beiteinu.

Οι δύο πολιτικοί έχουν σημαντικά σημεία σύγκλισης με το Likud σε ζητήματα άμυνας και εθνικής ασφάλειας.

Ωστόσο, αμφότεροι είχαν δεσμευτεί προεκλογικά να συμβάλουν στην απομάκρυνση του Νετανιάχου από την πρωθυπουργία.

Επιπλέον, υποστηρίζουν την υποχρεωτική στρατιωτική θητεία των υπερορθόδοξων Εβραίων, θέση που απορρίπτουν κατηγορηματικά οι παραδοσιακοί σύμμαχοι του Νετανιάχου, Shas και Ενωμένος Ιουδαϊσμός της Τορά.

Μια πιθανή αναδιάρθρωση του κυβερνητικού συνασπισμού, με αντικατάσταση των υπερορθόδοξων κομμάτων από εκείνα των Μπένετ και Λίμπερμαν, θα μπορούσε θεωρητικά να περιορίσει τις πολιτικές αντιθέσεις.

Ωστόσο, σύμφωνα με τους μέχρι στιγμής εκλογικούς συσχετισμούς, ακόμη και αυτό το σχήμα ενδέχεται να μην εξασφαλίζει τις απαραίτητες 61 έδρες.

4. Νέες εκλογές – Το σενάριο που ενδέχεται να ευνοεί τον Νετανιάχου

Εάν αποτύχουν οι διαβουλεύσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών, το Ισραήλ θα οδηγηθεί εκ νέου στις κάλπες.

Η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να αποτελέσει έμμεση πολιτική επιτυχία για τον Νετανιάχου, καθώς θα παραμείνει υπηρεσιακός πρωθυπουργός μέχρι την ορκωμοσία νέας κυβέρνησης.

Παρά τους περιορισμούς που ισχύουν για μια υπηρεσιακή κυβέρνηση, ο απερχόμενος πρωθυπουργός διατηρεί σημαντικές αρμοδιότητες στον τομέα της εθνικής ασφάλειας και της εξωτερικής πολιτικής, συμπεριλαμβανομένης της διαχείρισης της σύγκρουσης με το Ιράν.

Το Likud θα μπορούσε επίσης να επωφεληθεί από μια δεύτερη εκλογική αναμέτρηση.

Αναλυτές εκτιμούν ότι η ιδιαίτερα υψηλή συμμετοχή των Αράβων ψηφοφόρων ενδέχεται να μην επαναληφθεί, ιδίως εάν η ενισχυμένη κοινοβουλευτική τους παρουσία δεν οδηγήσει σε αλλαγή κυβέρνησης.

Αντίθετα, οι δεξιοί ψηφοφόροι θα μπορούσαν να κινητοποιηθούν περισσότερο, ενώ μικρότερα κόμματα που δεν κατάφεραν να ξεπεράσουν το εκλογικό όριο του 3,25% ενδέχεται να χάσουν ψήφους προς όφελος μεγαλύτερων σχηματισμών.

Ένας πρόσθετος παράγοντας αφορά περίπου 70.000 Ισραηλινούς που ταξίδεψαν από το εξωτερικό για να ψηφίσουν. Εκτιμάται ότι οι περισσότεροι αντιτίθενται στον Νετανιάχου, χωρίς να θεωρείται βέβαιο ότι θα επέστρεφαν για δεύτερη εκλογική διαδικασία.

Το ενδεχόμενο νέων εκλογών παραπέμπει στην περίοδο 2019-2022, όταν το Ισραήλ οδηγήθηκε σε πέντε διαδοχικές εκλογικές αναμετρήσεις λόγω της αδυναμίας συγκρότησης σταθερών κυβερνήσεων.

Η πολιτική αβεβαιότητα και ο παράγοντας Ιράν

Η προοπτική παρατεταμένου κυβερνητικού αδιεξόδου έχει προκαλέσει ανησυχία και στις ισραηλινές αγορές. Το σεκέλ υποχώρησε περίπου 1,6%, με την ισοτιμία του να διαμορφώνεται στα 3,10 έναντι του δολαρίου, ενώ οι βασικοί χρηματιστηριακοί δείκτες του Τελ Αβίβ κατέγραψαν απώλειες άνω του 3%.

Την ίδια στιγμή, η πιθανότητα νέας στρατιωτικής επιχείρησης εναντίον του Ιράν προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα αβεβαιότητας.

Ο Νετανιάχου έχει αναφερθεί σε «μοναδική ιστορική ευκαιρία» για την εξάλειψη «μια και καλή» της ιρανικής απειλής, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ είχε καλέσει τους Ισραηλινούς να τον διατηρήσουν στην εξουσία ώστε οι δύο ηγέτες «να τελειώσουν τη δουλειά» στο Ιράν.

Με την καταμέτρηση να μην έχει ολοκληρωθεί, το βασικό πολιτικό παράδοξο παραμένει: ο Νετανιάχου δεν διαθέτει την κοινοβουλευτική πλειοψηφία για να σχηματίσει κυβέρνηση, αλλά ούτε οι αντίπαλοί του φαίνεται να έχουν εξασφαλίσει την πολιτική συμφωνία που απαιτείται για να τον απομακρύνουν.

Εάν οι διαφωνίες διατηρηθούν, η χώρα ενδέχεται να οδηγηθεί σε νέα εκλογική αναμέτρηση το 2027, με τον Νετανιάχου να παραμένει στο μεταξύ στην πρωθυπουργία.

Ακολουθήστε το Lykavitos.gr στο Google News
και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις