Ένα τηλεφώνημα διάρκειας περίπου 90 λεπτών στον Βλαντίμιρ Πούτιν ήταν αρκετό για να αναζωπυρώσει τις διαφωνίες στο εσωτερικό της Ευρώπης σχετικά με τον τρόπο αντιμετώπισης της Ρωσίας και τον ρόλο που πρέπει να έχει η Γηραιά Ήπειρος στις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Πρωταγωνιστές της πρωτοβουλίας ήταν ο πρόεδρος της Φινλανδίας, Αλεξάντερ Στουμπ, και ο πρωθυπουργός της Νορβηγίας, Γιόνας Γκαρ Στόρε, οι οποίοι αποφάσισαν να επικοινωνήσουν απευθείας με τον Ρώσο πρόεδρο, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις από άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.
Όπως αποκαλύπτει δημοσίευμα του Politico, η τηλεφωνική επικοινωνία πραγματοποιήθηκε στις 27 Οκτωβρίου από το προεδρικό μέγαρο στο Ελσίνκι. Οι δύο ηγέτες επιδίωκαν να στείλουν το μήνυμα ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να παραμένει θεατής στις διπλωματικές διεργασίες για την Ουκρανία, αφήνοντας αποκλειστικά στην Ουάσιγκτον την επικοινωνία με τη Μόσχα.
Ωστόσο, η πρωτοβουλία τους προκάλεσε αναταράξεις ακόμη και μεταξύ των στενότερων συμμάχων τους, αποκαλύπτοντας ότι δεν υπάρχει κοινή ευρωπαϊκή γραμμή για το εάν και υπό ποιες προϋποθέσεις πρέπει να ανοίξει ξανά ένας απευθείας δίαυλος επικοινωνίας με το Κρεμλίνο.
Γιατί Στουμπ και Στόρε αποφάσισαν να μιλήσουν με τον Πούτιν
Ο Νορβηγός πρωθυπουργός υπερασπίστηκε την απόφαση, εξηγώντας σε συνέντευξή του στο Politico ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να περιμένει τον τερματισμό του πολέμου χωρίς να έχει δική της φωνή στις επαφές με τη Μόσχα.
«Συνεργαζόμαστε στενά με τους Ευρωπαίους εταίρους μας για τη στήριξη της Ουκρανίας, αλλά η μόνη φωνή που φτάνει στη Μόσχα προέρχεται από την Ουάσιγκτον», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Στόρε.
Όπως υποστήριξε, ο πόλεμος διεξάγεται στην Ευρώπη και επομένως οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν μπορούν να αφήσουν αποκλειστικά στις ΗΠΑ την προσπάθεια εξεύρεσης διπλωματικής λύσης.
Η πρωτοβουλία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ανησυχίας για τον περιορισμένο ρόλο της Ευρώπης στις διαπραγματεύσεις, ιδιαίτερα μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο και την επανεκκίνηση των απευθείας επαφών του με τον Ρώσο πρόεδρο.
Οι δύο ηγέτες είχαν προηγουμένως επικοινωνήσει με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, προκειμένου να συζητήσουν τα μηνύματα που θα μετέφεραν στον Πούτιν. Μεταξύ των ζητημάτων που τέθηκαν ήταν η ανάγκη αποκλιμάκωσης, η προοπτική συζήτησης των εδαφικών διαφορών σε επίπεδο ηγετών, αλλά και ζητήματα ασφάλειας στη Βαλτική Θάλασσα.
Οι αντιδράσεις από Δανία, Σουηδία και Βαλτικές χώρες
Η κίνηση των δύο ηγετών δεν έγινε δεκτή με τον ίδιο τρόπο από τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Αντιθέτως, προκάλεσε έντονη δυσαρέσκεια, με τη Δανία και τη Σουηδία να εκφράζουν δημόσια τις επιφυλάξεις τους.
Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, δήλωσε ότι αντιμετωπίζει με μεγάλο σκεπτικισμό την πρωτοβουλία της Φινλανδίας και της Νορβηγίας, τονίζοντας ότι η Ευρώπη πρέπει να διατηρήσει την ενότητά της και να μην προχωρά σε μεμονωμένες κινήσεις.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο Σουηδός πρωθυπουργός, Ουλφ Κρίστερσον, ο οποίος υπογράμμισε ότι η ειρήνη πρέπει να επιτευχθεί μέσω της ισχύος και όχι της κατευναστικής πολιτικής απέναντι στη Μόσχα.
Επικριτική στάση κράτησε και η Λιθουανία, ενώ ο πρωθυπουργός της Εσθονίας, Κρίστεν Μίχαλ, έστειλε σαφές μήνυμα κατά της απευθείας διαμεσολάβησης με τον Ρώσο πρόεδρο.
«Η Ευρώπη δεν πρέπει να βρίσκεται στη θέση του μεσολαβητή. Δεν πρέπει να αναλάβει τον ρόλο να προσπαθεί να ευχαριστήσει τον δικτάτορα», δήλωσε στο Politico.
Πέρα από την ίδια την επικοινωνία με τον Πούτιν, σημαντικό μέρος της δυσαρέσκειας αφορούσε και τον τρόπο με τον οποίο οργανώθηκε η πρωτοβουλία. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εξέφρασαν παράπονα ότι δεν υπήρξε επαρκής συνεννόηση με τους υπόλοιπους συμμάχους πριν από την πραγματοποίηση της συνομιλίας.
Από την πλευρά τους, πηγές που γνώριζαν τις προετοιμασίες υποστήριξαν ότι είχαν ενημερωθεί εκ των προτέρων τόσο η Δανία όσο και η Γαλλία, η Γερμανία και οι ΗΠΑ. Ωστόσο, η Φρεντέρικσεν φέρεται να θεωρούσε ότι η ενημέρωση δεν ισοδυναμούσε με ουσιαστικό συντονισμό και συμμετοχή στη λήψη της απόφασης.
«Δεν ζητήσαμε άδεια» – Η απάντηση του Στόρε
Ο Νορβηγός πρωθυπουργός δεν επιχείρησε να υποχωρήσει απέναντι στις επικρίσεις. Αντιθέτως, παραδέχθηκε ότι δεν ζήτησε προηγουμένως την έγκριση των υπόλοιπων ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.
«Έχει δίκιο, γιατί δεν ζήτησα – δεν ζητήσαμε άδεια», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι οι χώρες της Σκανδιναβίας διαβουλεύονται μεταξύ τους, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι απαιτείται η συγκατάθεση όλων για κάθε διπλωματική πρωτοβουλία.
Όπως διευκρίνισε, ούτε οι υπόλοιπες σκανδιναβικές χώρες ούτε τα 27 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης χρειάζεται να δίνουν την έγκρισή τους για κάθε κίνηση της Νορβηγίας και της Φινλανδίας.
Η τοποθέτησή του, ωστόσο, δεν εκτόνωσε την κατάσταση. Αντιθέτως, σύμφωνα με το Politico, ορισμένοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι θεώρησαν ότι οι δημόσιες αναφορές του στον ευρωπαϊκό διχασμό για τη Ρωσία επιδείνωσαν περαιτέρω το κλίμα.
Η στήριξη του Ζελένσκι και η θετική αντίδραση του Πούτιν
Οι δύο ηγέτες υποστηρίζουν ότι δεν επιδίωξαν να εκπροσωπήσουν το σύνολο της Ευρώπης, αλλά να εκφράσουν τις θέσεις των χωρών τους, οι οποίες μοιράζονται σύνορα με τη Ρωσία και έχουν άμεσο ενδιαφέρον για τις εξελίξεις στην περιοχή.
Παρά τις αντιδράσεις, ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι υπερασπίστηκε την πρωτοβουλία, δηλώνοντας ότι οι δύο ηγέτες βοηθούν πραγματικά την Ουκρανία.
Από την πλευρά του, ο Βλαντίμιρ Πούτιν χαρακτήρισε θετική την επικοινωνία, υποστηρίζοντας ότι ήταν σωστό να πραγματοποιηθεί και επισημαίνοντας ότι υπάρχουν Ευρωπαίοι που δεν επιδιώκουν τη στρατηγική ήττα της Ρωσίας, αλλά επιθυμούν την αποκατάσταση ενός εποικοδομητικού διαλόγου.
Η θετική αποτίμηση της Μόσχας, ωστόσο, δεν φαίνεται να διευκολύνει την προσπάθεια αποκατάστασης της εμπιστοσύνης μεταξύ των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.
Το μεγάλο δίλημμα της Ευρώπης και ο ρόλος των ΗΠΑ
Πίσω από τη συγκεκριμένη αντιπαράθεση βρίσκεται ένα πολύ μεγαλύτερο ερώτημα: ποιος θα εκπροσωπήσει την Ευρώπη στις μελλοντικές διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία και κατά πόσο οι Ευρωπαίοι μπορούν να επηρεάσουν τις αποφάσεις που λαμβάνονται μεταξύ Ουάσιγκτον, Μόσχας και Κιέβου.
Η ανησυχία εντείνεται καθώς οι ΗΠΑ υπό τον Ντόναλντ Τραμπ έχουν αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο στις διπλωματικές επαφές, ενώ οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εξακολουθούν να διαφωνούν ακόμη και για το εάν πρέπει να συνομιλούν απευθείας με τον Ρώσο πρόεδρο.
Το ζήτημα αναμένεται να απασχολήσει και τις ευρωπαϊκές ηγεσίες στην άτυπη σύνοδο κορυφής στο Δουβλίνο, όπου θα τεθούν επί τάπητος τόσο η εκπροσώπηση της Ευρώπης στις διαπραγματεύσεις όσο και η ανάγκη διαμόρφωσης κοινής στάσης απέναντι στη Ρωσία.
Το τηλεφώνημα Στουμπ και Στόρε ανέδειξε έτσι μια δύσκολη πραγματικότητα για την Ευρώπη: ενώ επιδιώκει να έχει καθοριστικό λόγο στην επόμενη ημέρα της Ουκρανίας, παραμένει διχασμένη ως προς τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να τον αποκτήσει.
Νέα πρόκληση Ερντογάν για το Κυπριακό: «Υπάρχουν δύο ξεχωριστά κράτη στο νησί – Χαμένος χρόνος τα υπόλοιπα μοντέλα»
«Επιχείρηση Overload» στη Γαλλία: Πώς μυστικό ρωσικό δίκτυο επιχείρησε να εργαλειοποιήσει τις ταραχές
Ακολουθήστε το Lykavitos.gr στο Google News
και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
