ΠΑΣΟΚ: Τροπολογίες για μείωση ΦΠΑ στα νησιά και έκτακτη ενίσχυση 50 λεπτά το λίτρο στους αλιείς

Τροπολογίες κατέθεσε στο ΠΑΣΟΚ στη Βουλή, οι οποίες προβλέπουν από 1η Ιανουαρίου 2027 επέκταση του μειωμένου ΦΠΑ σε όλα τα νησιά έως 3.100 κατοίκους και έκτακτη ενίσχυση για το αυξημένο κόστος αλιευτικών καυσίμων.

Με την τροπολογία της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΠΑΣΟΚ διευρύνεται, από την 1η Ιανουαρίου 2027, το πεδίο εφαρμογής της μείωσης των συντελεστών ΦΠΑ κατά 30%, προκειμένου αυτή να καταλαμβάνει όλα τα νησιά της Ελληνικής Επικράτειας με μόνιμο πληθυσμό έως 3.100 κατοίκους, σύμφωνα με την πλέον πρόσφατη απογραφή. 

Η εφαρμογή της μείωσης εξακολουθεί να υπόκειται στους όρους και τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 26 του Κώδικα ΦΠΑ. Ακόμα, θεσπίζεται μηχανισμός αντισταθμιστικής απόδοσης εσόδων ΦΠΑ για τα νησιά της Ελληνικής Επικράτειας με πληθυσμό άνω των 3.100 κατοίκων και έως 130.000 κατοίκους, τα οποία δεν καταλαμβάνονται από το πεδίο εφαρμογής της παρ. 4Α του άρθρου 26 του Ν.5144/2024, ώστε να στηριχθεί το σύνολο της νησιωτικής χώρας που αντιμετωπίζει οικονομικές και αναπτυξιακές προκλήσεις.

Σε αυτόν θα πιστώνεται ποσό ίσο με τη διαφορά μεταξύ των εσόδων ΦΠΑ που προκύπτουν από τις συναλλαγές επί αγαθών και υπηρεσιών οι οποίες εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του μηχανισμού και των εσόδων ΦΠΑ που θα προέκυπταν από τις ίδιες συναλλαγές εάν εφαρμόζονταν σε αυτές μειωμένοι κατά τριάντα τοις εκατό (30%) συντελεστές, σύμφωνα με τους όρους και τις προϋποθέσεις του άρθρου 26 του Κώδικα Φόρου Προστιθέμενης Αξίας.

Μέσω του λογαριασμού τα ποσά της αντισταθμιστικής απόδοσης θα επιστρέφουν στις νησιωτικές τοπικές κοινωνίες και θα διατίθενται, με διαφανή και αντικειμενικά κριτήρια, για τη χρηματοδότηση και αναβάθμιση κρίσιμων υποδομών και υπηρεσιών.

Για τους αλιείς

Έπειτα από τη συνάντηση του Νίκου Ανδρουλάκη με εκπροσώπους αλιέων το Σάββατο, η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής καταθέτει τροπολογία με την οποία θεσπίζεται, για την περίοδο από 1.3.2026 έως 31.12.2026, έκτακτη ενίσχυση των φυσικών ή νομικών προσώπων που εκμεταλλεύονται επαγγελματικά αλιευτικά σκάφη για το αυξημένο κόστος αλιευτικών καυσίμων, με μοναδιαίο ποσό πενήντα λεπτών (0,50 ευρώ) ανά επιλέξιμο λίτρο καυσίμου, εντός πάντως των ανώτατων ορίων και εντάσεων που επιτρέπει το εφαρμοστέο ενωσιακό δίκαιο.

Τροπολογία για τα καύσιμα αλιείας

Έκτακτη ενίσχυση σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα που εκμεταλλεύονται επαγγελματικά αλιευτικά σκάφη λόγω της αύξησης του κόστους αλιευτικών καυσίμων

Αιτιολογική Έκθεση

Η διεθνής κρίση στη Μέση Ανατολή από τα τέλη Φεβρουαρίου 2026 έχει προκαλέσει αιφνίδια και σημαντική αύξηση των διεθνών τιμών πετρελαίου και, συνακόλουθα, του κόστους των καυσίμων που χρησιμοποιούνται στην επαγγελματική αλιεία. Η επιβάρυνση αυτή πλήττει ιδιαίτερα τον ελληνικό αλιευτικό στόλο, στον οποίο το κόστος καυσίμων αποτελεί κρίσιμο παράγοντα της οικονομικής βιωσιμότητας της αλιευτικής δραστηριότητας.

Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αναγνωρίσει θεσμικά την έκταση και τον έκτακτο χαρακτήρα της διαταραχής. Ειδικότερα, με την Εκτελεστική Απόφαση (ΕΕ) 2026/889 της Επιτροπής της 16ης Απριλίου 2026, η κατάσταση στη Μέση Ανατολή από την 28η Φεβρουαρίου 2026 χαρακτηρίστηκε ως «έκτακτο γεγονός που προκαλεί σημαντική διαταραχή των αγορών» για τους σκοπούς του άρθρου 26 παρ. 2 του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/1139 για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας, Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας (ΕΤΘΑΥ). Η Επιτροπή επισημαίνει ειδικά την απότομη αύξηση των διεθνών τιμών πετρελαίου, τη μείωση της κερδοφορίας της αλιευτικής δραστηριότητας και το γεγονός ότι μέρος του ενωσιακού στόλου έχει ήδη περιορίσει ή διακόψει την αλιευτική δραστηριότητά του.

Η Απόφαση αυτή ενεργοποιεί τη δυνατότητα του άρθρου 26 παρ. 2 του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/1139, σύμφωνα με το οποίο το ΕΤΘΑΥ δύναται να χρηματοδοτήσει αποζημίωση των επιχειρήσεων του τομέα αλιείας και υδατοκαλλιέργειας για απώλεια εισοδήματος ή πρόσθετες δαπάνες που οφείλονται στην εξαιρετική διαταραχή της αγοράς. Η ίδια η Εκτελεστική Απόφαση ορίζει ότι οι σχετικές δαπάνες είναι επιλέξιμες λόγω του συγκεκριμένου γεγονότος από την 28η Φεβρουαρίου 2026.

Παράλληλα, στις 29 Απριλίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υιοθέτησε το Middle East Crisis Temporary State Aid Framework (METSAF), το οποίο εφαρμόζεται έως την 31η Δεκεμβρίου 2026 και δημιουργεί αυτοτελή δυνατότητα των κρατών μελών να θεσπίσουν προσωρινά καθεστώτα κρατικών ενισχύσεων, μεταξύ άλλων, για τις επιχειρήσεις πρωτογενούς παραγωγής αλιευτικών προϊόντων που πλήττονται από την αύξηση του κόστους καυσίμων εξαιτίας της κρίσης.

Ειδικότερα, το METSAF επιτρέπει την κάλυψη ποσοστού έως 70% των πρόσθετων δαπανών καυσίμου που προκύπτουν από τις εξελίξεις της αγοράς οι οποίες συνδέονται άμεσα με την κρίση, για επιλέξιμη περίοδο από 1η Μαρτίου έως 31η Δεκεμβρίου 2026. Επιτρέπει, επίσης, προκαταβολική καταβολή με μεταγενέστερη επαλήθευση, καθώς και απλουστευμένο προσδιορισμό της ενίσχυσης βάσει αντικειμενικών προσεγγιστικών μεγεθών (proxies), υπό τις ειδικότερες προϋποθέσεις του Πλαισίου.

Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι το σημείο 64 του METSAF προβλέπει ρητά ότι ενισχύσεις προς επιχειρήσεις πρωτογενούς παραγωγής αλιευτικών προϊόντων μπορούν να σωρεύονται με στήριξη που χορηγείται βάσει του άρθρου 26 παρ. 2 του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/1139, με την επιφύλαξη των εφαρμοζόμενων ανώτατων εντάσεων ενίσχυσης. Συνεπώς, το ενωσιακό πλαίσιο επιτρέπει τη συγκρότηση ενός ενιαίου εθνικού μηχανισμού στήριξης, του οποίου η χρηματοδότηση δύναται να προέρχεται τόσο από το ΕΤΘΑΥ όσο και από εθνικούς πόρους στο πλαίσιο εγκεκριμένου καθεστώτος METSAF, χωρίς διπλή χρηματοδότηση της ίδιας επιλέξιμης δαπάνης.

Η δυνατότητα αυτή δεν είναι θεωρητική, αλλά έχει ήδη αξιοποιηθεί από άλλα κράτη μέλη. Ενδεικτικά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εγκρίνει καθεστώτα METSAF για την αποζημίωση αλιέων λόγω της αύξησης του κόστους καυσίμων στην Ισπανία και τη Μάλτα, με ένταση ενίσχυσης έως 70%.

Από την πλευρά της, η Κυβέρνηση περιορίστηκε στην εξαγγελία επιδότησης του αλιευτικού πετρελαίου κατά 16 λεπτά ανά λίτρο για τους μήνες Απρίλιο και Μάιο και κατά 12 λεπτά ανά λίτρο για τον Ιούνιο. 

Η σχετική παρέμβαση δεν υλοποιήθηκε, ενώ, σε κάθε περίπτωση, ακόμη και το ύψος της εξαγγελθείσας ενίσχυσης υπολείπεται σημαντικά της πραγματικής πρόσθετης επιβάρυνσης που υφίστανται οι επαγγελματίες αλιείς από την αύξηση του κόστους καυσίμων και δεν επαρκεί για την ουσιαστική αντιστάθμιση του αυξημένου λειτουργικού τους κόστους.

Η ανάγκη άμεσης ενεργοποίησης των διαθέσιμων ευρωπαϊκών εργαλείων είναι πλέον επιτακτική.

Ο Πρόεδρος το ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής Νίκος Ανδρουλάκης, μετά τη συνάντησή του με εκπροσώπους του αλιευτικού κλάδου στη Θεσσαλονίκη, ζήτησε την κάλυψη έως και του 70% της πρόσθετης επιβάρυνσης από την αύξηση του κόστους του πετρελαίου. Παράλληλα, με παρεμβάσεις των ευρωβουλευτών του προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει τεθεί ειδικότερα το ζήτημα της αξιοποίησης του METSAF για τη στήριξη των αλιέων, πριν από τη λήξη του σχετικού χρονικού πλαισίου στις 31 Δεκεμβρίου 2026.

Στο πλαίσιο αυτό, με την προτεινόμενη διάταξη θεσπίζεται, για την περίοδο από 1.3.2026 έως 31.12.2026, έκτακτη ενίσχυση των φυσικά ή νομικά πρόσωπα που εκμεταλλεύονται επαγγελματικά αλιευτικά σκάφη για το αυξημένο κόστος αλιευτικών καυσίμων, με μοναδιαίο ποσό πενήντα λεπτών (0,50 ευρώ) ανά επιλέξιμο λίτρο καυσίμου, εντός πάντως των ανώτατων ορίων και εντάσεων που επιτρέπει το εφαρμοστέο ενωσιακό δίκαιο.

Η ενίσχυση προβλέπεται να καταβληθεί σε δύο φάσεις, ώστε αφενός να εξασφαλιστεί άμεση ρευστότητα στα πληττόμενα φυσικά ή νομικά πρόσωπα και αφετέρου να καταστεί δυνατή η εκκαθάριση του συνολικού δικαιούμενου ποσού μετά την ολοκλήρωση της επιλέξιμης περιόδου.

Τροπολογία – Προσθήκη

Έκτακτη ενίσχυση σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα που εκμεταλλεύονται επαγγελματικά αλιευτικά σκάφη λόγω της αύξησης του κόστους αλιευτικών καυσίμων

Άρθρο

1. Στα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που εκμεταλλεύονται επαγγελματικά αλιευτικά σκάφη, τα οποία είναι εγγεγραμμένα στο Εθνικό Αλιευτικό Μητρώο και διαθέτουν σε ισχύ επαγγελματική άδεια αλιείας κατά την επιλέξιμη περίοδο, χορηγείται έκτακτη οικονομική ενίσχυση για την αντιμετώπιση του πρόσθετου κόστους καυσίμων που προέκυψε συνεπεία της σημαντικής διαταραχής της αγοράς από την κατάσταση στη Μέση Ανατολή, όπως αυτή διαπιστώθηκε με την Εκτελεστική Απόφαση (ΕΕ) 2026/889 της Επιτροπής της 16ης Απριλίου 2026.

2. Η ενίσχυση αφορά την περίοδο από την 1η Μαρτίου 2026 έως και την 31η Δεκεμβρίου 2026 και καθορίζεται σε πενήντα λεπτά του ευρώ (0,50 €) ανά επιλέξιμο λίτρο καυσίμου που αντιστοιχεί σε ημέρες πραγματικής αλιευτικής δραστηριότητας του δικαιούχου σκάφους κατά την ανωτέρω περίοδο.

Το συνολικό ποσό της ενίσχυσης δεν δύναται να υπερβαίνει τα κατά περίπτωση ανώτατα όρια και τις εντάσεις ενίσχυσης που προβλέπονται από το εφαρμοστέο ενωσιακό πλαίσιο. Ειδικά για το μέρος της ενίσχυσης που χορηγείται στο πλαίσιο του METSAF, η ενίσχυση δεν μπορεί να υπερβαίνει το 70% των επιλέξιμων πρόσθετων δαπανών καυσίμου.

3. Για τον υπολογισμό των επιλέξιμων ποσοτήτων λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικές ποσότητες καυσίμου που προμηθεύτηκε και κατανάλωσε ο δικαιούχος για την άσκηση επαγγελματικής αλιευτικής δραστηριότητας κατά την επιλέξιμη περίοδο, όπως προκύπτουν από νόμιμα παραστατικά και τα διαθέσιμα διοικητικά δεδομένα

4. Η δημόσια δαπάνη της ενίσχυσης δύναται να καλύπτεται:

α) από πόρους του Ευρωπαϊκού Ταμείου Θάλασσας, Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας (ΕΤΘΑΥ) και της αντίστοιχης εθνικής συμμετοχής, στο πλαίσιο του Προγράμματος Αλιείας, Υδατοκαλλιέργειας και Θάλασσας 2021–2027, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 26 παρ. 2 του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/1139 και της Εκτελεστικής Απόφασης (ΕΕ) 2026/889,

β) από εθνικούς πόρους του κρατικού προϋπολογισμού, περιλαμβανομένων πιστώσεων του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ή άλλων ειδικώς εγγεγραμμένων πιστώσεων, στο πλαίσιο καθεστώτος κρατικής ενίσχυσης που εγκρίνεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σύμφωνα με το Middle East Crisis Temporary State Aid Framework (METSAF) και το άρθρο 107 παρ. 3 περ. γ΄ της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

γ) από συνδυασμό των πηγών των περ. α΄ και β΄, εφόσον τηρούνται οι κανόνες σώρευσης και τα ανώτατα ποσοστά ή ποσά ενίσχυσης του ενωσιακού δικαίου.

5. Η χρηματοδότηση της παρ. 4 οργανώνεται κατά τρόπο ώστε:

α) το τμήμα της ενίσχυσης που είναι επιλέξιμο για συγχρηματοδότηση από το ΕΤΘΑΥ να βαρύνει κατά προτεραιότητα τις διαθέσιμες πιστώσεις του οικείου Προγράμματος,

β) το μέρος της ενίσχυσης που δεν καλύπτεται από διαθέσιμους πόρους του ΕΤΘΑΥ να δύναται να καλύπτεται από εθνικούς πόρους στο πλαίσιο του εγκεκριμένου καθεστώτος METSAF,

γ) η συνδυασμένη χρηματοδότηση να μην οδηγεί σε αποζημίωση της ίδιας επιλέξιμης δαπάνης δύο φορές ή σε υπέρβαση της ανώτατης επιτρεπόμενης έντασης ενίσχυσης.

Για τον σκοπό αυτό τηρείται ενιαία κατάσταση δικαιούχων και καταβαλλόμενων ποσών, στην οποία προσδιορίζεται διακριτά η πηγή χρηματοδότησης κάθε τμήματος της ενίσχυσης.

6. Η ενίσχυση καταβάλλεται σε δύο φάσεις:

α) Πρώτη φάση: αφορά την περίοδο από 1η Μαρτίου 2026 έως 10 Οκτωβρίου 2026 και καταβάλλεται μετά την ολοκλήρωση των απαιτούμενων διοικητικών και ενωσιακών διαδικασιών.

β) Δεύτερη φάση: αφορά την περίοδο από 11 Οκτωβρίου 2026 έως 31 Δεκεμβρίου 2026, εφόσον εξακολουθούν να συντρέχουν οι συνθήκες αυξημένου ενεργειακού κόστους που δικαιολογούν την ενίσχυση.

Για την επιτάχυνση της καταβολής δύναται, όπου επιτρέπεται από το εφαρμοστέο ενωσιακό πλαίσιο, να χορηγείται προκαταβολή βάσει προσωρινής εκτίμησης των επιλέξιμων ποσοτήτων ή δαπανών, με υποχρεωτική εκ των υστέρων επαλήθευση και ανάκτηση τυχόν αχρεωστήτως ή υπερβαλλόντως καταβληθέντων ποσών.

7. Για το μέρος της ενίσχυσης που χρηματοδοτείται από το ΕΤΘΑΥ, οι αρμόδιες υπηρεσίες προβαίνουν αμελλητί στις απαιτούμενες ενέργειες για την ένταξη της δράσης στο Πρόγραμμα Αλιείας, Υδατοκαλλιέργειας και Θάλασσας 2021–2027, την ανακατανομή των αναγκαίων διαθέσιμων πόρων, εφόσον απαιτείται, και την έκδοση της σχετικής πρόσκλησης ή απόφασης χρηματοδότησης.

Για το μέρος που χρηματοδοτείται από εθνικούς πόρους στο πλαίσιο του METSAF, το Ελληνικό Δημόσιο γνωστοποιεί ή κοινοποιεί, κατά περίπτωση, στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή το σχετικό καθεστώς κρατικής ενίσχυσης και η καταβολή πραγματοποιείται μετά την εκπλήρωση των απαιτούμενων κατά το ενωσιακό δίκαιο προϋποθέσεων.

8. Η ενίσχυση του παρόντος δεν σωρεύεται, ως προς τις ίδιες επιλέξιμες δαπάνες, με άλλη δημόσια χρηματοδότηση κατά τρόπο που να οδηγεί σε υπέρβαση του πραγματικού πρόσθετου κόστους ή των ανώτατων εντάσεων ενίσχυσης που προβλέπει το ενωσιακό δίκαιο. Τυχόν ποσά που, μετά τον τελικό έλεγχο, διαπιστώνεται ότι υπερβαίνουν τα ανωτέρω όρια ανακτώνται ως αχρεωστήτως καταβληθέντα.

9. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων καθορίζονται:

α) ο συνολικός προϋπολογισμός του μέτρου και η κατανομή του μεταξύ των πηγών χρηματοδότησης της παρ. 4,

β) οι ειδικότερες κατηγορίες δικαιούχων,

γ) η μέθοδος προσδιορισμού της ιστορικής και της τρέχουσας τιμής αναφοράς του καυσίμου,

δ) η μέθοδος προσδιορισμού των επιλέξιμων λίτρων και των ημερών πραγματικής αλιευτικής δραστηριότητας,

ε) τα απαιτούμενα δικαιολογητικά και οι πηγές διοικητικής επαλήθευσης,

στ) η διαδικασία υποβολής αιτήσεων, ελέγχου, εκκαθάρισης και πληρωμής,

ζ) η διαδικασία προκαταβολής και εκ των υστέρων επαλήθευσης,

η) οι αναγκαίοι έλεγχοι για την αποφυγή διπλής χρηματοδότησης και υπεραντιστάθμισης,

θ) ο φορέας καταβολής της ενίσχυσης και οι αρμόδιες υπηρεσίες διαχείρισης και ελέγχου,

ι) κάθε άλλο ειδικότερο τεχνικό ή διαδικαστικό ζήτημα για την εφαρμογή του παρόντος.

Η απόφαση του πρώτου εδαφίου εκδίδεται εντός δεκαπέντε (15) ημερών από την έναρξη ισχύος του παρόντος.

Τροπολογία «Μειωμένος ΦΠΑ και μηχανισμός επιστροφής στα νησιά»

Στο σχέδιο νόμου του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής «Ενίσχυση λειτουργίας Οργανισμών Λιμένων και λοιπές διατάξεις»

Θέμα: Επέκταση της μείωσης των συντελεστών ΦΠΑ σε όλα τα νησιά της Ελληνικής Επικράτειας με πληθυσμό έως 3.100 κατοίκους και θέσπιση μηχανισμού αντισταθμιστικής απόδοσης εσόδων ΦΠΑ στα υπόλοιπα νησιά της Ελληνικής Επικράτειας με πληθυσμό έως 130.000 κατοίκους

Αιτιολογική Έκθεση

Με το άρθρο 26 του Κώδικα Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (ν. 5144/2024, Α΄ 162) προβλέπεται ειδικό καθεστώς μειωμένων κατά τριάντα τοις εκατό (30%) συντελεστών Φ.Π.Α. για συγκεκριμένες νησιωτικές περιοχές της χώρας. Ειδικότερα, σύμφωνα με την παρ. 4Α του άρθρου 26, οι μειωμένοι συντελεστές εφαρμόζονται στα νησιά της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου, στη Σαμοθράκη και στα νησιά του νομού Δωδεκανήσου, εφόσον ο πληθυσμός τους, σύμφωνα με την πλέον πρόσφατη απογραφή, δεν υπερβαίνει τις είκοσι χιλιάδες (20.000) κατοίκους.

Το ειδικό καθεστώς μειωμένων συντελεστών Φ.Π.Α. για τη νησιωτική χώρα αποτελεί διαχρονικά αναγνώριση των ιδιαίτερων συνθηκών των ελληνικών νησιών και της ανάγκης αντιστάθμισης του αυξημένου κόστους διαβίωσης και οικονομικής δραστηριότητας στις νησιωτικές περιοχές. Η εν λόγω επιταγή για ειδική μέριμνα για τις νησιωτικές περιοχές επιβάλλεται άλλωστε από το άρθρο 101 παράγραφος 4 του Συντάγματος, που ορίζει ότι ο κοινός νομοθέτης και η Διοίκηση, όταν δρουν κανονιστικά, υποχρεούνται να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες των νησιωτικών και ορεινών περιοχών, μεριμνώντας για την ανάπτυξή τους.

Το ΠΑΣΟΚ, αναγνωρίζοντας έμπρακτα τις ιδιαιτερότητες της νησιωτικής Ελλάδα, ήδη από το 1987, κατά την εισαγωγή του νέου συστήματος Φ.Π.Α, θεσμοθέτησε μειωμένους συντελεστές για τα Δωδεκάνησα, μέτρο που στη συνέχεια επεκτάθηκε σχεδόν σε ολόκληρο το Αιγαίο. Το καθεστώς αυτό αποτέλεσε επί δεκαετίες ένα ουσιαστικό μέτρο νησιωτικής πολιτικής, έως ότου καταργήθηκε σταδιακά από το 2015, στο πλαίσιο των δημοσιονομικών δεσμεύσεων της χώρας με το τρίτο Πρόγραμμα Οικονομικής Προσαρμογής. Από το 2021 και μετά, οι μειωμένοι συντελεστές Φ.Π.Α. σταδιακά επανήλθαν για ορισμένα νησιά του Αιγαίου, χωρίς ωστόσο να αποκατασταθεί πλήρως το προϊσχύον ειδικό καθεστώς που είχε διαμορφωθεί για τη νησιωτική χώρα.

Ως εκ τούτου, η υφιστάμενη ρύθμιση διατηρεί σημαντικές γεωγραφικές και πληθυσμιακές διαφοροποιήσεις μεταξύ νησιών που αντιμετωπίζουν, ανεξαρτήτως διοικητικής υπαγωγής, τα ίδια μόνιμα διαρθρωτικά μειονεκτήματα της νησιωτικότητας.

Η γεωγραφική ασυνέχεια με την ηπειρωτική χώρα, το αυξημένο κόστος μεταφοράς προσώπων και αγαθών, η εξάρτηση από τις θαλάσσιες και αεροπορικές συνδέσεις, η περιορισμένη πρόσβαση σε κρίσιμες δημόσιες υπηρεσίες και υποδομές, καθώς και οι έντονες εποχικές διακυμάνσεις της οικονομικής δραστηριότητας επιβαρύνουν σταθερά το κόστος διαβίωσης των κατοίκων και το κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων στα νησιά.

Για τους λόγους αυτούς:

Με το άρθρο 1 της προτεινόμενης ρύθμισης διευρύνεται, από την 1η Ιανουαρίου 2027, το πεδίο εφαρμογής της μείωσης των συντελεστών Φ.Π.Α. κατά τριάντα τοις εκατό (30%), ώστε αυτή να καταλαμβάνει όλα τα νησιά της Ελληνικής Επικράτειας με μόνιμο πληθυσμό έως τρεις χιλιάδες εκατό (3.100) κατοίκους, σύμφωνα με την πλέον πρόσφατη απογραφή. Η εφαρμογή της μείωσης εξακολουθεί να υπόκειται στους όρους και τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 26 του Κώδικα Φ.Π.Α., ώστε η επέκταση του μέτρου να εντάσσεται στο ήδη υφιστάμενο κανονιστικό πλαίσιο.

Με το άρθρο 2 της ρύθμιση προτείνεται ακόμα, για λόγους δικαιότερης μεταχείρισης των νησιωτικών περιοχών και ισόρροπης ανάπτυξης της χώρας, η θέσπιση ενός μηχανισμού αντισταθμιστικής απόδοσης εσόδων Φ.Π.Α. για τα νησιά της Ελληνικής Επικράτειας με πληθυσμό άνω των 3.100 κατοίκων και έως 130.000 κατοίκους, τα οποία δεν καταλαμβάνονται από το πεδίο εφαρμογής της παρ. 4Α του άρθρου 26 του Ν.5144/2024, ώστε να στηριχθεί το σύνολο της νησιωτικής χώρας που αντιμετωπίζει οικονομικές και αναπτυξιακές προκλήσεις.

Σε αυτόν πιστώνεται ποσό ίσο με τη διαφορά μεταξύ των εσόδων Φ.Π.Α. που προκύπτουν από τις συναλλαγές επί αγαθών και υπηρεσιών οι οποίες εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του μηχανισμού και των εσόδων Φ.Π.Α. που θα προέκυπταν από τις ίδιες συναλλαγές εάν εφαρμόζονταν σε αυτές μειωμένοι κατά τριάντα τοις εκατό (30%) συντελεστές, σύμφωνα με τους όρους και τις προϋποθέσεις του άρθρου 26 του Κώδικα Φόρου Προστιθέμενης Αξίας.

Μέσω του λογαριασμού τα ποσά της αντισταθμιστικής απόδοσης θα επιστρέφουν στις νησιωτικές τοπικές κοινωνίες και θα διατίθενται, με διαφανή και αντικειμενικά κριτήρια, για τη χρηματοδότηση και αναβάθμιση κρίσιμων υποδομών και υπηρεσιών. Οι πόροι θα κατευθύνονται κατά προτεραιότητα σε έργα και δράσεις που ενισχύουν την κοινωνική συνοχή, την ανθεκτικότητα και τη βιώσιμη ανάπτυξη των νησιωτικών περιοχών. Η εν λόγω ρύθμιση αναγνωρίζει το ιδιαίτερο δημοσιονομικό και αναπτυξιακό αποτύπωμα της τουριστικής δραστηριότητας στα νησιά και διασφαλίζει ότι ποσό αντίστοιχο προς τη διαφορά μεταξύ των πράγματι εισπραττόμενων εσόδων Φ.Π.Α. και εκείνων που θα προέκυπταν με εφαρμογή μειωμένων κατά 30% συντελεστών επιστρέφει στις τοπικές κοινωνίες, συμβάλλοντας στην αναβάθμιση των υποδομών των νησιών και στο αντιστάθμισμα των πιέσεων που προκαλεί η έντονη εποχικότητα στους κατοίκους και στο περιβάλλον.

Η επιλογή των ανωτέρω πληθυσμιακών κριτηρίων αποσκοπεί στη θέσπιση ενός ενιαίου, αντικειμενικού και οριζόντιου κανόνα εφαρμογής, ανεξάρτητου από τη διοικητική περιφέρεια στην οποία υπάγεται κάθε νησί. Με τον τρόπο αυτό αίρονται διαφοροποιήσεις μεταξύ νησιών που απορρέουν αποκλειστικά από τη γεωγραφική ή διοικητική τους ένταξη, ενώ η μορφή της παρέμβασης διαφοροποιείται, με άμεση εφαρμογή μειωμένων συντελεστών στα μικρότερα νησιά και αντισταθμιστική απόδοση πόρων στις τοπικές κοινωνίες των μεγαλύτερων νησιών που εμπίπτουν στο προβλεπόμενο πληθυσμιακό όριο.

Τροπολογία - Προσθήκη

Στο σχέδιο νόμου του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής «Ενίσχυση λειτουργίας Οργανισμών Λιμένων και λοιπές διατάξεις»

Άρθρο 1

Επέκταση της μείωσης των συντελεστών ΦΠΑ στα νησιά με πληθυσμό έως 3.100 κατοίκους – Τροποποίηση παρ. 4Α άρθρου 26 ν. 5144/2024

Στην παρ. 4Α του άρθρου 26 του Κώδικα Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (ν. 5144/2024, Α΄ 162), μετά το πρώτο εδάφιο, προστίθεται εδάφιο και η παρ. 4Α διαμορφώνεται ως εξής:

«4Α. Μειώνονται κατά τριάντα τοις εκατό (30%) οι συντελεστές Φ.Π.Α. στα νησιά της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου, της Περιφερειακής Ενότητας Έβρου (Σαμοθράκη) και του νομού Δωδεκανήσου, εφόσον έχουν πληθυσμό, σύμφωνα με την πλέον πρόσφατη απογραφή, έως είκοσι χιλιάδες (20.000) κατοίκους.

Οι συντελεστές Φ.Π.Α. μειώνονται κατά τριάντα τοις εκατό (30%) και στα λοιπά νησιά της Ελληνικής Επικράτειας, εφόσον έχουν πληθυσμό, σύμφωνα με την πλέον πρόσφατη απογραφή, έως τρεις χιλιάδες εκατό (3.100) κατοίκους.

Η μείωση αφορά σε αγαθά για τα οποία συντρέχουν αναλόγως οι προϋποθέσεις της περ. β) της παρ. 4.»

Άρθρο 2

Μηχανισμός αντισταθμιστικής απόδοσης εσόδων Φ.Π.Α. στα νησιά της Ελληνικής Επικράτειας με πληθυσμό έως 130.000 κατοίκους

1. Για τα νησιά της Ελληνικής Επικράτειας, με πληθυσμό έως εκατόν τριάντα χιλιάδες (130.000) κατοίκους, σύμφωνα με την πλέον πρόσφατη απογραφή, τα οποία δεν υπάγονται στη μείωση των συντελεστών Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (Φ.Π.Α.) κατά τριάντα τοις εκατό (30%) κατ’ εφαρμογή των παρ. 4 ή 4Α του άρθρου 26 του Κώδικα Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (ν. 5144/2024, Α΄ 162), αποδίδεται κατ’ έτος ποσό ίσο με τη διαφορά μεταξύ:

α) των εσόδων από Φ.Π.Α. που προκύπτουν από συναλλαγές επί αγαθών για τα οποία συντρέχουν αναλόγως οι προϋποθέσεις της περ. β΄ της παρ. 4 και επί υπηρεσιών της παρ. 5 του άρθρου 26 του Κώδικα Φ.Π.Α., και

β) των εσόδων από Φ.Π.Α. που θα προέκυπταν από τις ίδιες συναλλαγές, εάν εφαρμόζονταν σε αυτές συντελεστές Φ.Π.Α. μειωμένοι κατά τριάντα τοις εκατό (30%), σύμφωνα με τις διατάξεις των παρ. 4Α, 4Β, 5 και 6 του άρθρου 26 του Κώδικα Φόρου Προστιθέμενης Αξίας.

2. Συνιστάται στην Τράπεζα της Ελλάδος, υπό το Σύστημα Λογαριασμών Θησαυροφυλακίου, Ειδικός Λογαριασμός Νησιωτικής Αντιστάθμισης Φ.Π.Α., στον οποίο τηρούνται διακριτές λογιστικές μερίδες ανά νησί ή νησιωτικό Δήμο. Ο λογαριασμός παρακολουθείται από το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους και σε αυτόν αποδίδεται από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων το ποσό που προκύπτει σύμφωνα με την παρ. 1. Τα ποσά που τηρούνται στις διακριτές λογιστικές μερίδες διατίθενται αποκλειστικά για τη χρηματοδότηση δράσεων και έργων που εξυπηρετούν τις ανάγκες των κατοίκων και των τοπικών κοινοτήτων του αντίστοιχου νησιού.

3. Για τον προσδιορισμό του ποσού της παρ. 1 λαμβάνονται υπόψη τα στοιχεία που τηρούνται από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, καθώς και κάθε άλλο διαθέσιμο διοικητικό ή φορολογικό στοιχείο που επιτρέπει την κατά το δυνατόν ακριβέστερη γεωγραφική κατανομή των φορολογητέων συναλλαγών και των αντίστοιχων εσόδων Φ.Π.Α. ανά νησί.

4. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Εσωτερικών και Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής καθορίζονται:

α) η μεθοδολογία υπολογισμού της διαφοράς της παρ. 1,

β) τα φορολογικά, διοικητικά και στατιστικά δεδομένα που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό της,

γ) ο χρόνος και η διαδικασία προσδιορισμού και απόδοσης των σχετικών ποσών,

δ) ο τρόπος τήρησης και διαχείρισης του Ειδικού Λογαριασμού και των διακριτών λογιστικών μερίδων της παρ. 2,

ε) τα κριτήρια και η διαδικασία κατανομής των ποσών στους οικείους δήμους και διάθεσής τους για τις ανάγκες των δημοτικών κοινοτήτων κάθε νησιού,

στ) οι επιλέξιμες κατηγορίες δράσεων και δαπανών, ο τρόπος διάθεσης και παρακολούθησης των πόρων, καθώς και η διαδικασία ελέγχου της αξιοποίησής τους,

ζ) ο τρόπος διόρθωσης ή εκκαθάρισης διαφορών που προκύπτουν μετά την οριστικοποίηση των φορολογικών στοιχείων και

η) κάθε άλλο ειδικότερο, τεχνικό ή διαδικαστικό θέμα για την εφαρμογή του παρόντος.

Άρθρο 3

Έναρξη ισχύος

Η ισχύς των διατάξεων του παρόντος αρχίζει από την 1η Ιανουαρίου 2027.

Οι προτείνοντες βουλευτές των τροπολογιών

Ανδρουλάκης Νικόλαος

Μπιάγκης Δημήτριος

Τσίμαρης Ιωάννης

Γερουλάνος Παύλος

Μάντζος Δημήτριος

Χρηστίδης Παύλος

Αποστολάκη Μιλένα

Αποστολάκης Ευάγγελος

Αυλωνίτης Αλέξανδρος

Αχμέτ Ιλχάν

Βατσινά Ελένη

Γιαννακοπούλου Κωνσταντίνα (Νάντια)

Γιαννακούρας Ευάγγελος

Γρηγοράκου Παναγιώτα (Νάγια)

Δουδωνής Παναγιώτης

Θρασκιά Ουρανία (Ράνια)

Καζάνη Αικατερίνη

Κατρίνης Μιχάλης

Κουκουλόπουλος Παρασκευάς (Πάρις)

Λιακούλη Ευαγγελία

Μιχαηλίδης Σταύρος

Μουλκιώτης Γεώργιος

Νικητιάδης Γεώργιος

Νικολαΐδης Αναστάσιος

Πάνας Απόστολος

Παπανδρέου Γεώργιος

Παππάς Πέτρος

Παραστατίδης Στέφανος

Παρασύρης Φραγκίσκος

Πουλάς Ανδρέας

Σπυριδάκη Αικατερίνη

Σταρακά Χριστίνα

Χνάρης Εμμανουήλ

Χουρδάκης Μιχαήλ

Χριστοδουλάκης Εμμανουήλ

Ακολουθήστε το Lykavitos.gr στο Google News
και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις