Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης εξήγγειλε την άμεση έναρξη της διαδικασίας για τη Συνταγματική αναθεώρηση, η οποία εκτείνεται σε δύο βουλές, την παρούσα (προτείνουσα) και την επόμενη (αναθεωρητική).
Γράφει ο Κώστας Χριστίδης*
Ήδη, η αντιπολίτευση, σχεδόν στην ολότητά της, εκφράζει την αντίθεσή της και, πιθανόν κρίνουσα εξ ιδίων τα αλλότρια, αποδίδει την κίνηση αυτή σε ‘’προσπάθεια αλλαγής της ατζέντας’’ (!) και ισχυρίζεται ότι μία ‘’διεφθαρμένη’’ κυβέρνηση δεν μπορεί να προχωρήσει με αξιοπιστία σε μία τέτοια πρωτοβουλία, δυνατότητα που, ως φαίνεται από τα λεγόμενά τους, μόνον οι έχοντες ‘’ηθικό πλεονέκτημα’’ δικαιούνται να ασκούν… Από κοντά, διάφοροι περισσότερο ή λιγότερο ‘’σοφοί’’, περιλαμβανομένου και ικανού αριθμού συνταγματολόγων, προβάλλουν επιχειρήματα, όπως: ‘’Η αναθεώρηση του Συντάγματος δεν είναι πανάκεια’’ (είπε κανείς ότι είναι ;) , ‘’αρκεί η πιστή εφαρμογή των νόμων και του ισχύοντος Συντάγματος’’ και τα τοιαύτα.
Όσοι μου κάνουν την τιμή να διαβάζουν την αρθρογραφία μου ίσως ενθυμούνται ότι ανέκαθεν υποστηρίζω την ανάγκη αναδιαμόρφωσης πολλών δημόσιων θεσμών και, στο βαθμό που αυτοί είναι εμπεδωμένοι στον Καταστατικό Χάρτη της πολιτείας, μιας ουσιαστικής συνταγματικής αναθεώρησης.
Στο παρόν άρθρο επιθυμώ να διατυπώσω έναν ανεπιφύλακτο έπαινο και να επισημάνω μίαν ενδεχόμενη παράλειψη. Ο έπαινος αφορά στην πρόθεση του πρωθυπουργού να θεσπισθούν συνταγματικοί περιορισμοί (δικλείδες) δημοσιονομικού χαρακτήρα προς διασφάλιση της με πολλά βάσανα κτηθείσας δημοσιονομικής σταθερότητας. Ας μου επιτραπεί να αναφερθώ σε άρθρο μου που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό του ΚΠΕΕ, ‘’Επίκεντρα’’, τον Μάρτιο 1991: ‘’Είναι μάλιστα απορίας άξιο το γεγονός ότι, ενώ από μακρού χρόνου έχουν τεθεί αποτελεσματικοί συνταγματικοί περιορισμοί στη δυνατότητα των εκάστοτε ασκούντων την κρατική εξουσία να παρεμβαίνουν στην προσωπική ελευθερία, στο άσυλο της κατοικίας, στη μετακίνηση, στην ελευθερία σκέψης και λόγου και σε διάφορα άλλα θέματα, έχει παραμείνει ανεμπόδιστη η κυβερνητική δυνατότητα να παρεμβαίνει κατά βούληση σε θέματα περιουσίας και οικονομικής δραστηριότητας των άτυχων ‘’υπηκόων’’ και, με αποφάσεις περιουσιακού χαρακτήρα, να ανατρέπει κυριολεκτικά την οικονομική κατάστασή τους, να εξουδετερώνει συχνά τις προσπάθειες μιας ολόκληρης ζωής και να τους οδηγεί σε απόγνωση’’. […] Στη συνέχεια παρέθετα ενδεικτικώς ορισμένες χρήσιμες κατά τη γνώμη μου συνταγματικές ρυθμίσεις, όπως: Υποβολή ισοσκελισμένων προϋπολογισμών του κράτους, καθορισμός ότι τα δημόσια έσοδα δεν πρέπει να υπερβαίνουν ένα ορισμένο ποσοστό επί του ΑΕΠ (με εξαίρεση μόνο σε καιρό πολέμου), περιορισμός των δυνατοτήτων δανεισμού του κράτους σε ένα ποσοστό επί των ετήσιων δημόσιων εσόδων κ.α. Κατέληγα δε με τις εξής διαπιστώσεις: ‘’Για δύο όμως πράγματα μπορεί να υπάρχει βεβαιότητα : Πρώτον, ότι οι πολιτικοί θα ταχθούν εναντίον τέτοιων συνταγματικών διατάξεων που θα περιορίζουν τη δράση τους μέχρις ότου υπάρξει μία σαφής εκδήλωση της κοινής γνώμης υπέρ αυτών. Το μακρύ και επίπονο έργο διαφωτισμού της κοινής γνώμης δεν είναι έργο των πολιτικών αλλά, όπως έχει πει ο F.A.Hayek, ‘’είναι έργο των διανοουμένων να καταστήσουν πολιτικά εφικτό το επιθυμητό και σήμερα φαινομενικά ανέφικτο’’. Και αν ακόμη δεν θεσπισθούν συνταγματικές διατάξεις όπως οι προτεινόμενες, η συζήτηση γύρω από το θέμα αυτό θα είναι πολύτιμη για τον επηρεασμό του διανοητικού κλίματος προς την επιθυμητή κατεύθυνση. Δεύτερον, τέτοιοι συνταγματικοί περιορισμοί είναι αναγκαίοι για να εμποδίσουν τη μεταφορά ωφελημάτων από τις μεγάλες μάζες ανοργάνωτων ανθρώπων στις ολιγάριθμες αλλά οργανωμένες ομάδες πιέσεως και από τις μέλλουσες γενεές στους παρόντες ψηφοφόρους’’.
Έρχεται λοιπόν για πρώτη φορά κατά τη διάρκεια της Μεταπολίτευσης ένας μη συνηθισμένος πολιτικός, ο Κυριάκος Μητσοτάκης, να ανοίξει αυτό το κρίσιμο κεφάλαιο. Εύχομαι να υπερκεράσει με επιτυχία τις μικροπολιτικές και λοιπές αντιδράσεις που είναι βέβαιο ότι θα εκδηλωθούν.
Η επισήμανση για ενδεχόμενη παράλειψη αφορά στην ανάγκη να μη χαθεί η ευκαιρία της επικείμενης συνταγματικής αναθεώρησης για την αναβάθμιση του πολιτικού συστήματος και τον περιορισμό του πελατειακού κράτους. Διατάξεις όπως : σταθερή κυβερνητική / κοινοβουλευτική θητεία, (με συνταγματική πρόβλεψη ότι, σε τυχόν πρόωρες εκλογές, η κυβέρνηση που θα προκύψει από αυτές θα έχει θητεία μέχρι την τακτή ημερομηνία διεξαγωγής των επόμενων εκλογών) θέσπιση δύο πλήρων θητειών κατ’ ανώτατο όριο για κάθε αιρετό αξίωμα που συνεπάγεται άσκηση εκτελεστικής εξουσίας, ασυμβίβαστο μεταξύ υπουργικών και βουλευτικών καθηκόντων, περιορισμός του αριθμού των βουλευτών, θέσπιση μονοεδρικών περιφερειών και κατάργηση του σταυρού προτίμησης, αλλαγή των διατάξεων περί ευθύνης υπουργών και βουλευτικής ασυλίας, ίδρυση Συνταγματικού Δικαστηρίου, επιλογή της ανώτατης δικαστικής ηγεσίας μετά από πρόταση πέντε προσώπων εκ μέρους των δικαστικών σωμάτων και τελική απόφαση του Προέδρου της Δημοκρατίας, συστηματική αξιολόγηση και κατάργηση της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων, κ.α.
Επιπλέον, πιστεύω ότι είναι σκόπιμη και η αλλαγή της ίδιας της διαδικασίας αναθεώρησης του Συντάγματος, η οποία πρέπει να απλουστευθεί, ώστε να μπορεί ο Καταστατικός Χάρτης της Πολιτείας να προσαρμόζεται ευκολότερα στις μεταβαλλόμενες συνθήκες και ανάγκες. Προς την κατεύθυνση αυτή, η αναθεώρηση θα μπορούσε να αποφασίζεται από μία Βουλή, μετά από πρόταση πενήντα τουλάχιστον βουλευτών και με πλειοψηφία των τριών πέμπτων του όλου αριθμού των μελών της.
Η συνταγματική αναθεώρηση με βάση τις κατευθύνσεις αυτές, εάν υλοποιηθεί, θα συμβάλει αποφασιστικά στον τόσο αναγκαίο θεσμικό εξορθολογισμό και εκσυγχρονισμό της ελληνικής πολιτείας.
* Ο Κώστας Χριστίδης είναι νομικός - οικονομολόγος
Ο Λευκός Οίκος παράρτημα του Κρεμλίνου;
Η τρομοκρατία των νοσταλγών του Στάλιν και του Ζαχαριάδη
Ακολουθήστε το Lykavitos.gr στο Google News
και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
